Trong băng nhạc Tiếng hát Thanh Tuyền phát hành trước 1975, người dẫn chuyện đã nói về Thanh Tuyền một cách đầy tự hào và xúc cảm: "Dòng máu này còn chảy trong tim, ân tình này chưa phai theo kỉ niệm, hơi thở này còn thì tiếng hát Thanh Tuyền còn mãi vang xa…" .
Lời tựa này tuy bay bổng và giàu tính ước lệ, nhưng đã truyền đạt rất đúng về sức nặng và tầm ảnh hưởng của tiếng hát Thanh Tuyền trong dòng chảy Bolero nói riêng và nhạc Việt nói chung. Đây là tiếng hát vàng ròng, in đậm dấu ấn thời gian và đượm hồn dân tộc Việt Nam.
Hẩu hết khán giả nghe Bolero đều ấn tượng đặc biệt với Thanh Tuyền và phải thừa nhận rằng, cô là tượng đài không thể thay thế của dòng nhạc này. Ấn tượng đầu tiên người ta cảm nhận được chính là âm sắc giọng đặc biệt của cô.
Thanh Tuyền sở hữu loại giọng full lirico soprano (nữ cao trữ tình đầy đặn) hiếm thấy ở Việt Nam, khác với đại đa số light lirico soprano (nữ cao trữ tình sáng mảnh như hầu hết các ca sĩ khác).
Full lirico soprano thường thấy ở phương Tây. Một số ca sĩ nổi tiếng sở hữu loại giọng này như: Celine Dion, Lara Fabian, Montserrat Caballe, Anna Netrebko… Loại giọng này ít thấy hơn ở châu Á và tập trung quanh vùng Trung Đông, Đông Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc.
Tại Việt Nam, do đặc trưng thổ nhưỡng, nguồn gen và thể lực nên full lirico soprano hiếm xuất hiện hơn hẳn light lirico soprano.
Tính đến nay, các giọng full kiểu này không nhiều, khác với hằng hà sa số light lirico soprano như Thu Minh, Hà Trần, Hồ Quỳnh Hương, Như Quỳnh, Ngọc Lan, Thái Thanh, Bảo Thy, Khởi My…
Đặc trưng của full lirico soprano là âm sắc đẹp, ấm áp, đầy đặn, quãng trung và cận cao phát triển, nhưng vẫn lên được những nốt cao sáng rực. Nhờ lợi thế đó, ca sĩ sở hữu loại giọng này thường hát truyền cảm và có nội lực lớn hơn hẳn.
Nếu ai đã từng nghe Thanh Tuyền hát live trực tiếp, sẽ không khỏi bất ngờ trước nội lực giọng hát của bà. Dù hát Bolero (dòng nhạc không đòi hỏi quá nhiều sự phô diễn), nhưng Thanh Tuyền vẫn khiến khán giả phải "choáng váng" thực sự trước âm lượng lớn và giọng hát xuyên thấu của mình.
Chỉ cần Thanh Tuyền mở miệng ra thôi cũng đủ áp đảo mọi ca sĩ hát chung với mình và lấp đầy toàn bộ khán phòng. Giọng hát của cô vô cùng chắc chắn, khỏe khoắn và nặng tính metalic (kim khí). Người nghe luôn có cảm giác, nếu Thanh Tuyền bung hết lực ra, sẽ chẳng kém cạnh gì Siu Black hay Thanh Lam, Mỹ Linh…
Giọng full lirico soprano bẩm sinh phú cho Thanh Tuyền quãng cận cao đanh dày, chắc khỏe vô cùng tận. Rất ít ca sĩ Việt Nam nào ở tuổi gần 70 vẫn có thể belt âm đóng /i/ tới tận C5 dày và nặng, nội lực lớn, với đầy đủ vibrato như Thanh Tuyền đã làm trong màn trình diễn ca khúc Chiều mưa biên giới tại Hà Nội hồi tháng 10 vừa qua.
Cô hát vững chãi như một tảng núi, sừng sững đến không thể quật ngã.
Cũng chính lợi thế của giọng full lirico soprano đã ban cho Thanh Tuyền phần quãng trung phát triển tới bất ngờ. Cô có thể nhả chữ và giữ nốt trên G4, G#4 vô cùng dày, chắc chắn và ẩn giấu phần nội lực không nhỏ trong đó. Điều này khác hẳn với các light lirico soprano khác (trừ Hà Trần).
Thật đáng tiếc vì dòng nhạc Bolero đã hạn chế Thanh Tuyền ở âm khu trung này khi bó cô vào những bỏ nhỏ, luyến láy. Nếu Thanh Tuyền chuyển qua hát nhạc nhẹ theo lối của 4 Diva Việt, chắc chắn cô sẽ có cơ hội được bung hết sức mình trên nhiều trường đoạn, để hóa thành "con sư tử" khổng lồ.
Năng lực trong quãng giọng của Thanh Tuyền thuộc hàng đáng nể. Cô mixed cao rất tốt và thoải mái, có thể lên giọng thật tới C5, D5, Eb5 một cách dễ dàng. Nhưng đồng thời, cô còn xuống được nhiều nốt trầm chắc chắn, sâu và tối.
Rất khó để tìm được một giọng nữ cao Bolero nào có thể xuống được F3 bằng chest voice với sức nặng như Thanh Tuyền trong ca khúc Kiếp nghèo. Cô cũng có thể hát nhiều đoạn trầm liên tiếp ở F3, F#3, G3, G#3 một cách thoải mái, nhả vào từng chữ mà không bị mờ.
Việc chuyển giọng liên tục trên các quãng từ cao xuống thấp, trải dài trong gần 2 quãng tám với sức nặng và chắc khỏe khi hát một ca khúc Bolero như Thanh Tuyền là điều cực kì khó nhằn, nếu không muốn nói là thách đố các ca sĩ Bolero ngày nay.
Xét về ngũ cung, các giọng full lirico soprano khác thường thuộc hành thủy, hoặc thủy pha kim, mộc pha kim, nhưng Thanh Tuyền lại thuần kim chính cách. Chưa kể, kết cấu thanh quản và xoang mặt đặc biệt biệt giúp cô có được độ vang bẩm sinh trong giọng hát (tương tự Whitney Houston).
Chính vì vậy, giọng hát Thanh Tuyền khi lên cao như cá gặp nước, sang sảng và trong trẻo, hội tụ đủ tính chất vang, rền, nền, nảy. Nó sáng và vang như tiếng đại hồng chung, bay xa và nảy trong không gian như một thứ kim loại quý hiếm.
Nói cách khác, mỗi khi hát, Thanh Tuyền tạo ra thứ âm thanh tráng lệ giống vàng mười, dội vào tai người nghe sự choáng ngợp và hào quang kì diệu như được chiêm ngưỡng một kì quan nào đó.
Điều này được thể hiện rõ nhất khi Thanh Tuyền nhảy lên quãng mixed voice tầm B4 tới D5. Khi đó, trong tần số vibrato của cô nảy lên độ rung độc đáo, nổi bần bật và bay xa như đang tung ra những chuỗi ngọc trong không gian vậy.
Về màu sắc, có thể ví tiếng hát Thanh Tuyền với màu hoàng yến rực rỡ xôn xao trong ánh nắng chói lòa. Chính nhờ âm sắc tuyệt vời, sang sảng hiếm có đó mà Thanh Tuyền đã nổi bật hơn hẳn Hương Lan (cũng là một giọng hát giàu âm sắc) khi hát chung với nhau.
Để hợp với thị hiếu khán giả và thể hiện đúng chất Bolero, Thanh Tuyền thường dùng lối hát bạch thanh, nhốt sâu âm thanh vào cuống họng mỗi khi lên cao.
Cách hát này không đúng chuẩn thanh nhạc kinh điển. Nó khiến những nốt cao của cô tuy sáng rực rỡ nhưng hơi gắt và nhọn như mũi dao đâm toạc không gian. Vì lẽ đó, một số người cho rằng giọng Thanh Tuyền không đẹp.
Tuy nhiên, trên thực tế, âm sắc giọng Thanh Tuyền lại rất đẹp vì có đủ độ ấm và đầy đặn nếu ngoại trừ những lúc sử dụng bạch thanh để lên cao.
Chẳng hạn, khi dùng falsetto (giọng gió) trên airy voice (âm hơi) để bỏ nhỏ, cô tạo được những quãng âm vô cùng mượt mà và mềm dịu, ngọt như mật, êm như nhung. Có thể thấy rõ điều này qua ca khúc Đà Lạt hoàng hôn.
Với những tiềm năng quý báu như vậy, giọng hát Thanh Tuyền thực sự là niềm khao khát của nhiều ca sĩ ngày nay, kể cả Bolero và ngoài Bolero. Thẳng thắn mà nói, nếu Thanh Tuyền được rèn luyện được rèn luyện theo chuẩn mực thanh nhạc cổ điển Tây phương, cô sẽ vô địch trong các giọng nữ cao ở Việt Nam.
Lối hát góp phần định hình Bolero
Thanh Tuyền không phải người khai phá Bolero. Trước cô đã có nhiều danh ca khác như Duy Khánh, Hà Thanh, Chế Linh, Phương Dung, Thanh Thúy, Hoàng Oanh…
Tuy nhiên, không thể phủ nhận, lối hát đặc biệt và đậm chất kĩ thuật của Thanh Tuyền đã góp phần không nhỏ vào việc định hình phong cách Bolero đương đại.
Thanh Tuyền tận dụng triệt để các lối hát truyền thống của dân ca vùng miền như nảy tiếng, đổ hột, vọng cổ câu vô và biến tấu, tinh giản đi cho phù hợp với Bolero một cách hài hòa nhất, chứ không chỉ đơn giản là luyến láy theo nhịp điệu.
Trong thanh nhạc, người ta gọi đây là sự thêm thắt, trang trí cho nốt nhạc lộng lẫy và đa dạng hơn.
Mục đích của việc sử dụng các kĩ thuật này là thổi điệu hồn dân tộc đượm hơn vào Bolero, biến nó từ ngoại lai thành thể thức nhạc riêng của người Việt, dân dã và đi sâu từ nguồn cội.
Bởi vậy, chỉ cần nghe Thanh Tuyền ca Bolero, người ta đã thấy mở ra cả một không gian miền quê Nam Bộ thôn dã. Không những vậy, khán giả còn tìm thấy âm hưởng của biết bao loại dân ca trải khắp ba miền đất nước. Trong đó có bóng dáng của quan họ, ả đào, ca Huế, vọng cổ…
Thanh Tuyền chọn cho mình cách hát trễ nải, nỉ non và mùi mẫn, ngọt lịm. Độ ngọt và mùi cô đưa vào bài hát thường nhiều hơn mức thông thường, đôi khi dư dả. Chính vì thế, cô thường bị xem là điển hình của lối hát sến.
Nhưng Thanh Tuyền không hề bận tâm về điều đó. Cô từng nói: "Trong nghệ thuật, việc quan trọng là khán giả tiếp nhận tiếng hát của mình như thế nào, và mỗi dòng nhạc đều có những tầng lớp khán giả khác nhau, nên sến hay không sến, tôi đều không quan tâm".
Quả thực, Thanh Tuyền có sến, nhưng cái sến của cô không hề cứng nhắc, gượng ép, làm cho cố như nhiều ca sĩ sau này, mà hoàn toàn tự nhiên, mùi mẫn, đa sầu đa cảm. Chính lối hát này đã trở thành phần cơ bản của Bolero.
Giống như Thái Thanh, tiếng hát Thanh Tuyền không dễ tiếp nhận, vì nó quá "mùi", quá "cảm", ai mới nghe sẽ cảm thấy hơi khó chịu vì chất bi cảm quá lớn của nó.
Nhưng nếu đã nghe quen, người nghe sẽ bị nghiện tiếng hát ấy, nghiện chất mùi mẫn ấy, không dứt ra được. Hai tiếng hát này hệt như một quả sầu riêng, mùi rất nồng, bay rất xa và rất đậm, người không quen thì không thích, nhưng đã quen thì có đắt mấy cũng muốn mua về để thưởng thức cho đặng.
Nhược điểm cố hữu của Thanh Tuyền là hát không rõ chữ và hay bị bóp méo âm tiết. Chẳng hạn, /ơi/ thành /ươi/, /âu/ thành /uâu/, /iên/ thành /in/, /iêu/ thành /iu/… Điều này khiến nhiều người nghe cảm thấy hơi khó chịu, giống như nghe một người hát ngọng.
Tuy nhiên, có thể đó là lối hát riêng của cô và nếu đã nghe quen rồi thì sẽ vẫn thấy hay.
Thanh Tuyền từng nói: "Tôi luôn hát như thể ngày mai sẽ không được hát nữa. Tôi muốn hát đến hơi thở cuối cùng và nếu còn được hát nữa thì tôi vẫn cứ hát".
Kĩ thuật hát Bolero đạt tới ngưỡng bậc thầy – ít ca sĩ nào sánh kịp
Thanh Tuyền được rèn giũa từ nhỏ bởi cặp ca sĩ – nhạc sĩ Mạnh Phát, Minh Diệu. Sau này, cô lại được nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông dìu dắt. Vì vậy, đã sở hữu được những kĩ thuật bậc thầy của dòng nhạc Bolero, có thể xem là tôn chỉ cho nhiều thế hệ ca sĩ sau này.
Việc hỗ trợ hơi thở tốt từ cơ hoành và buồng phổi lớn giúp Thanh Tuyền có được cột hơi vững chắc.
Cô có thể giữ hơi hàng chục giây với đủ các luyến láy, chuyển giọng mà vẫn đều trằn trặn từ đầu tới cuối, không có dấu hiệu đứt khúc hay đuối dần. Nhờ đó, legato của Thanh Tuyền khá đẹp, mềm mại và liền mạch, trôi chảy như một dòng suối.
Nhờ kiểm soát hơi thở tốt, Thanh Tuyền có thể sử dụng twang để lên cao. Đây là kĩ thuật đặc biệt của các ca sĩ hát nhạc Country và Folk (trên khắp thế giới), đã được Thanh Tuyền lĩnh hội.
Theo đó, khi hát nốt cao, cô thường thu hẹp khoảng không gian phía sau dây thanh đới và bật mạnh các phần tử khí lên vùng đỉnh trán để bắn thẳng ra ngoài.
Bởi vậy, tiếng hát Thanh Tuyền khi lên cao thường bị bẹt và hơi mỏng đi, nhưng vẫn có lực mạnh, độ vang lớn và nghe khá thoải mái, tốn ít sức.
Người nghe có cảm giác như Thanh Tuyền chỉ cần mở miệng ra là đã chạm được tới nốt cao đó mà không cần chút gắng gượng, lên gân nào. Đây chính là cách hát kinh điển của Bolero học thuật.
Chẳng hạn, trong ca khúc Nỗi buồn hoa phượng, Thanh Tuyền bắt tông treo cao hơn hẳn những ca sĩ khác, và liên tục giữ ở độ cao như vậy xuyên suốt toàn bài.
Rất khó để một ca sĩ khác cover lại với đúng tông giọng đó mà vẫn thoải mái, giữ được sự ngọt ngào như vậy.
Trong hầu hết các ca khúc mà Thanh Tuyền thể hiện đều có những đoạn mixed cao tới B4, C5, thậm chí là D5 băng giọng thật, với lực âm lớn mà không hề bị cao thanh quản hay strain (căng thẳng).
Với đà hát đó, nếu không bị bó buộc bởi khuôn nhạc Bolero, cô hoàn toàn có thể mixed voice (hát giọng pha) tới F5 ngang ngửa Thu Minh, Hồ Quỳnh Hương.
Đó cũng là lí do vì sao Thanh Tuyền giữ giọng rất tốt. Ở tuổi gần 70, cô vẫn liên tục hát tông cao với nội lực căng tràn, chất giọng đanh quánh, khiến nhiều ca sĩ trẻ phải ngả mũ thán phục.
Kĩ năng passagio (chuyển giọng) và điều khiển âm lượng của Thanh Tuyền cũng rất tốt. Cô có thể bỏ nhỏ một cách nhẹ nhàng, mượt mà khi đang căng tràn nốt cao đầy nội lực chỉ trong một làn hơi, hay đổi tông liên tục từ cao xuống thấp, từ thấp lên cao với âm sắc đối lập nhau mà không gặp sự cản trở nào.
Kĩ năng chuyển giọng giữa giọng thật và giả thanh của Thanh Tuyền cũng khá linh hoạt. Thông thường, cô có thể đang căng tràn giọng thật trên cao đổ xuống airy voice tà tà với độ soft lớn, tạo độ ngọt lịm như mật.
Tuy nhiên, ở một số ca khúc, cô lại đẩy giả thanh lên tận F5, G5, G#5 và A5 mà vẫn đầy đặn, liền mạch với nhạc phổ, không hề bị chua, gắt hay rơi vào sự phô diễn.
Chưa kể, ở đa số các bài hát Thanh Tuyền thể hiện, cô đều chuyển giọng qua lại liên tục giữa chest voice, light mixed và falsetto ở từng câu từng chữ. Nó liền mạch tới mức, nghe qua sẽ rất khó để nhận ra có sự chuyển giọng giữa các từ.
Nếu nghĩ rằng ca sĩ Bolero thường hát giản đơn thì đó không phải là Thanh Tuyền. Cô thường sử dụng nhiều kĩ thuật trong một ca khúc, như nảy hột, nảy chữ và thậm chí là cả yodeling hay run/riff (những kĩ thuật mang tính linh hoạt).
Điểm đặc biệt là các kĩ thuật này đều được Thanh Tuyền sử dụng để tăng độ mùi, độ ngọt cho bài hát nên xuất hiện khá kín, không để lộ sự phô diễn. Đó mới chính là sự tinh tế của một ca sĩ Bolero.
Điển hình là những cú trills của cô trong ca khúc Giờ này anh ở đâu hay hàng loạt đoạn yodeling ẩn giấu trong Vọng gác đêm sương.
Cần so sánh ca khúc Biển tình qua tiếng hát Thanh Tuyền và Lệ Quyên, khán giả sẽ thấy được sự khác biệt giữa việc dụng công kĩ thuật trong từng câu chữ với lối hát bình thường hóa Bolero ngày nay.
Niềm đam mê âm nhạc giúp tiếng hát tồn tại lâu bền
So với những ca sĩ cùng thời, Thanh Tuyền được xem là có phong độ lâu và giữ giọng tốt nhất. Chẳng ai có thể tin nổi một ca sĩ ở độ tuổi 70 tuổi mà mỗi lần cất giọng lên đều sáng chói, căng tràn đầy sức lực như cô.
Những nốt cao rực rỡ, ngồn ngộn như muốn xuyên thủng khán phòng là điều hiếm thấy ở một ca sĩ ở độ tuổi của Thanh Tuyền.
Người ta tưởng rằng, Thanh Tuyền phải có một cuộc sống viên mãn lắm nên mới giữ giọng được như vậy. Nhưng trên thực tế, đời sống riêng của cô gặp khá nhiều trắc trở .
Yếu tố cốt lõi giúp Thanh Tuyền giữ giọng lâu bền như vậy chính là niềm đam mê ca hát của cô. Thanh Tuyền từng nói: "Tôi luôn hát như thể ngày mai sẽ không được hát nữa. Tôi muốn hát đến hơi thở cuối cùng và nếu còn được hát nữa thì tôi vẫn cứ hát".
Niềm đam mê ca hát ấy đã luôn giữ Thanh Tuyền đứng vững trên sân khấu suốt nhiều năm qua và không hề suy chuyển theo thời gian.
Nhìn Thanh Tuyền đứng trên sân khấu, ai cũng thấy sự tươi trẻ, căng tràn sức sống và ngọn lửa đam mê cháy trong cô.
Cô hát như đang khiêu vũ, cơ thể uyển chuyển, dẻo dai, bờ vai lúc nào cũng hướng về phía trước và hai tay thì luôn đưa ra.
Những hành động này cho thấy cô luôn khát khao hát và muốn được bung hết mình ra, nếu kìm lại sẽ rất khó chịu.
Với những tài năng và cống hiến trên, Thanh Tuyền xứng đáng là diva của dòng nhạc Bolero Việt Nam. Tiếng hát cực phẩm của cô luôn là niềm khao khát của nhiều thế hệ đàn em sau này.
Long Phạm
Thứ Sáu, 17 tháng 5, 2019
Thứ Ba, 5 tháng 3, 2019
6 ĐIỀU TRẺ HỌC ĐƯỢC TỪ TRUYỆN NGẮN BỒ CÔNG ANH TRONG DORAEMON
Bồ công anh là một mẩu truyện ngắn trong Doraemon. Nội dung có thể tóm tắt như sau:
Nobita trong lúc định vất cây bồ công anh đang nảy mầm đi đã được Doraemon cho mượn mắt kính thần kỳ. Vừa đeo vào, Nobita đã thấy bồ công anh có linh hồn, cảm xúc, biết khóc cười, biết trò chuyện.
Nobita động lòng thương nên đã tìm cách đem trồng bồ công anh ra vườn và chăm bón nó, bảo vệ nó qua nắng mưa, bão tố. Từ đó, cậu được chứng kiến câu chuyện giữa mẹ con bồ công anh. Khi bồ công anh con sợ hãi không muốn rời mẹ bay theo gió, bồ công anh mẹ đã kể chuyện để động viên nó. Cuối cùng, bồ công anh con tự tin thả mình bay lên theo gió để tới nảy mầm ở những vùng đất mới.
Nobita động lòng thương nên đã tìm cách đem trồng bồ công anh ra vườn và chăm bón nó, bảo vệ nó qua nắng mưa, bão tố. Từ đó, cậu được chứng kiến câu chuyện giữa mẹ con bồ công anh. Khi bồ công anh con sợ hãi không muốn rời mẹ bay theo gió, bồ công anh mẹ đã kể chuyện để động viên nó. Cuối cùng, bồ công anh con tự tin thả mình bay lên theo gió để tới nảy mầm ở những vùng đất mới.
1. Tình mẫu tử.
2. Tình yêu thiên nhiên, cây cỏ => ý thức bảo vệ môi trường.
3. Tình yêu cuộc sống xung quanh, yêu và biết trân trọng cả những thứ nhỏ nhất như cây cỏ dại => nâng cao sự tinh tế trong thế giới quan, cảm nhận.
4. Trí tưởng tượng, sáng tạo, nhân cách hóa, nhìn mọi thứ đều có tâm hồn, cảm xúc => học được cách ứng xử với thế giới, vạn vật quanh mình một cách nhân hậu, hài hòa,
5. Sống có niềm tin, biết ước mơ, hi vọng để vươn cao hơn. Có tinh thần khám phá, dám đi xa.
6. Nuôi dưỡng trái tim, nhân cách trẻ, giúp trẻ sống nhân văn, nhân đạo và biết thấu hiểu hơn.
2. Tình yêu thiên nhiên, cây cỏ => ý thức bảo vệ môi trường.
3. Tình yêu cuộc sống xung quanh, yêu và biết trân trọng cả những thứ nhỏ nhất như cây cỏ dại => nâng cao sự tinh tế trong thế giới quan, cảm nhận.
4. Trí tưởng tượng, sáng tạo, nhân cách hóa, nhìn mọi thứ đều có tâm hồn, cảm xúc => học được cách ứng xử với thế giới, vạn vật quanh mình một cách nhân hậu, hài hòa,
5. Sống có niềm tin, biết ước mơ, hi vọng để vươn cao hơn. Có tinh thần khám phá, dám đi xa.
6. Nuôi dưỡng trái tim, nhân cách trẻ, giúp trẻ sống nhân văn, nhân đạo và biết thấu hiểu hơn.
"Mẹ không thấy sợ, mẹ đã được nhìn thấy thế giới rộng lớn. Khi mệt mỏi, mẹ nghỉ ngơi trên nóc toa xe lửa. Đêm đến, mẹ khóc vì cô đơn, nhưng mặt trăng đã an ủi mẹ. Nhưng đến bây giờ, mẹ chỉ còn nhớ cảm giác khi được nhìn thấy đại dương rộng lớn ngoài kia. Mẹ vui vì đã đi xa đến thế" - Lời bồ công anh mẹ nói với bồ công anh con.
TRẺ EM NÊN ĐỌC DORAEMON HƠN LÀ MỘT SỐ MẨU TRUYỆN ĐẠO ĐỨC TRONG SÁCH GIÁO KHOA
Thứ khiến mình nghĩ nên cho trẻ đọc Doraemon hơn là một số mẩu truyện giáo dục đạo đức trong sách giáo khoa hiện nay là bài học cuộc sống trong Doraemon đến một cách rất tự nhiên, dung dị và đầy cảm xúc, có tính nuôi dưỡng tâm hồn cho trẻ, chứ không cứng nhắc, mô típ và gượng ép như các mẩu truyện kia.
Có thể thấy, đa số các mẩu truyện giáo dục đạo đức trong sách giáo khoa hay các sách tại Việt Nam hiện nay đều đi theo mô típ chung là lồng những lời giáo huấn vào, nhưng rất gượng ép, lộ liễu và thiếu cảm xúc.
Người viết chỉ chăm chăm lồng ghép các bài học, lời giáo huấn vào mà quên đi việc xây dựng cốt truyện, phát triển tâm lí nhân vật. Thành ra, câu chuyện trở nên khô cứng, đơn điệu, thiếu sinh động. Nhân vật trong truyện chẳng khác nào những con robot hành động và nói theo ý muốn người viết, không phát triển tính cách, đời sống riêng, nên thiếu gần gũi, ít giá trị nuôi dưỡng tâm hồn trẻ nhỏ.
Chẳng hạn, rất nhiều câu chuyện viết theo kiểu cháu bé A chơi với bạn nhưng hành động sai, người lớn B xuất hiện và chỉ dạy, hoặc cháu bé A sẽ nhận phải một bài học đáng giá.
Như vậy, người lớn trong những mẩu truyện này cực kì thiếu tính hình tượng văn học và khô khan, không gần gũi. Người lớn hiện ra nhưng vị thần hoàn hảo, không có lỗi lầm gì. Trong khi người lớn bên ngoài đầy tật xấu, và trẻ thừa biết hết. Bởi vậy, trẻ sẽ cảm thấy chán ngắt khi đọc những người lớn toàn diện, khô khan như trong truyện.
Trong khi đó, người lớn trong Doreamon thực tế, sinh động hơn, họ không phải khuôn mẫu toàn bách, vẫn có thói hư, tật xấu, như đưa từ đời thực vào. Nhưng cái quan trọng, họ vẫn có trái tim, vẫn biết yêu thương con cái, chăm sóc con cái và có tiếng nói riêng, tâm hồn riêng, suy nghĩ riêng về tình yêu, cuộc sống, như ông Nobi, bà Nobi.
Ông Nobi đầy tật xấu như ngồi rung đùi, hút thuốc lá, nhưng ông sẵn sàng từ chối một cô gái nhà giàu, từ bỏ ước mơ vẽ tranh để yêu bà Nobi...
Những câu chuyện giáo dục trong Doreamon được thiết kế vô cùng sinh động, đa dạng, có chiều sâu và nhân cách hóa. Chẳng hạn, câu chuyện về tình mẫu tử được diễn biến đầy xúc động qua cuộc sống của mẹ con bồ công anh. Cũng qua câu chuyện này, trẻ biết yêu hơn đồng quê, hoa cỏ dại, thiên nhiên quanh trẻ. Hình những cánh bồ công anh bay lên vẽ nên cả một trời ước mơ thật trong sáng. Mình yêu đồng quê, cỏ cây hơn nhờ những mẩu truyện như thế này.
Hay, trẻ nào cũng từng khóc và xúc động khi đọc tới đoạn Nobita về quá khứ thăm bà ngoại, được bà yêu thương như thế nào, nhưng cuối cùng bà cũng phải ra đi vì tuổi già, còn Nobita phải lớn lên.
Và còn rất nhiều ý nghĩa, giá trị khác ở Doraemon, nhưng tóm lại vẫn là những bài học cuộc sống sinh động, giàu cảm xúc, nuôi dưỡng được tình yêu và tâm hồn trẻ.
Thứ Tư, 5 tháng 12, 2018
Naomi Campbell – Nữ hoàng Đen của văn hóa đại chúng thế kỉ XX
Naomi Campbell không chỉ là một siêu mẫu đơn thuần mà đã sớm vươn tới tầm của biểu tượng văn hóa đại chúng.
Trong khi ở Việt Nam đang diễn ra tình trạng loạn siêu mẫu thì trên thế giới vẫn còn lại ít ỏi một số siêu mẫu đích thực, khiến người khác phải ngưỡng mộ. Một trong số đó chính là Naomi Campbell – biểu tượng thời trang của mọi thời đại.
Siêu mẫu có vẻ đẹp nổi loạn hiếm có
Thế giới đã dùng rất nhiều mỹ từ để nói về Naomi Campbell, như Siêu mẫu da màu, Siêu mẫu hàng đầu, Siêu mẫu có tầm ảnh hưởng lớn nhất, Báo đen của làng thời trang… Nhưng có lẽ không một từ ngữ nào đủ sức truyền tải đúng tầm vóc và tài năng của Bà hoàng người mẫu này.
Naomi Campbell mang trong mình hai dòng máu Jamaica và Trung Quốc nên sở hữu vẻ đẹp độc đáo, hòa trộn giữa chất Á Đông bí ẩn với sự khỏe khoắn, man dại, hoang dã của chủng tộc gốc Phi.
Dù là người gốc Phi, nhưng các đường nét trên gương mặt Naomi vẫn khá thanh thoát, hài hòa, với cánh mũi thon, xương hàm nhỏ và ánh mắt sắc bén. Tuy vậy, cô vẫn giữ được sự riêng có của một phụ nữ da màu, với bờ môi căng mọng gợi cảm và nụ cười rạng rỡ, tự nhiên, cùng cá tính ngổ ngáo, hoang dã.
Cho đến tận bây giờ, vẫn rất ít người mẫu da màu có được vẻ đẹp đa dạng, quyến rũ và đậm chất high fashion như Naomi.
Naomi chỉ cao khoảng 1m76, nhưng lại sở hữu tỷ lệ cơ thể cân đối, với phần lưng ngắn, thon thả và đôi chân dài bất tận. Khác với đa số người mẫu ngày nay, cơ thể của Naomi rất đầy đặn, khỏe khoắn và săn chắc, chứ không quá gầy gò.
Nhờ đó, cô luôn tạo được khí chất khác lạ khi diện trang phục, nổi loạn mà vẫn rất sexy, đàn bà và high fashion.
Đặc biệt, phần bắp đùi của Naomi rất rắn rỏi, tạo cảm giác vững chãi, nhưng đôi chân của một con báo đen thực thụ.
Nữ thần catwalk ít ai sánh kịp
Nhắc đến Naomi Campbell, không thể không nhớ tới khả năng catwalk thần sầu của cô. Nó đã trở thành thương hiệu riêng, khiến Naomi được mệnh danh là Nữ hoàng catwalk.
Khác với nhiều người mẫu khác, Naomi xuất thân từ một vũ công, nên cô kiểm soát cơ thể và giữ thăng bằng rất tốt. Trong suốt sự nghiệp của mình, cô chỉ vấp ngã đúng một lần tại show Vivienne Westwood 1993, do đôi guốc quá cao và khó đi.
Naomi bước đi trên sàn diễn hệt như một vũ nữ đang khiêu vũ những bước nhảy điêu luyện. Dù phải đi trên những đôi guốc cao gần hai chục phân và trên đủ mọi loại địa hình, cô vẫn sải bước đầy tự tin, chắc chắn.
Cô được xem là người mở màn cho cách catwalk snake với những bước đi nhanh, đánh hông mạnh, hơi ưỡn và thả lỏng phần lưng, uyển chuyển liên tục phần eo. Tất cả những điều này tạo nên phong cách walk đỏng đảnh đặc trưng của Naomi mà khán giả quen gọi là “Bitchy” hay “Black Panther Bitch”.
Cơ thể của Naomi lúc catwalk rất mềm dẻo và thư giãn tuyệt đối, không gồng gánh như người mẫu ngày nay. Điều này khiến bộ trang phục cô mặc trở nên thoải mái, dễ chịu hơn dù cồng kềnh tới đâu chăng nữa.
Đặc biệt, Naomi cảm nhạc rất tốt nên luôn bước chính xác theo từng nhịp nhạc. Khán giả từng choáng váng khi chứng kiến Naomi catwalk trong show Versace for man năm 1992. Cô bước đi lúc nhanh lúc chậm, đánh hông và tạo dáng chuẩn xác beat nhạc đến từng giây. Thậm chí, đến cái vung tay của cô cũng theo sát nhạc, mà vẫn rất tự nhiên.
Biểu cảm của Naomi khi catwalk cũng rất đa dạng, tự nhiên, không bị “chết đơ” như các người mẫu ngày nay. Đa số các màn catwalk, Naomi để mặt lạnh quyền lực hoặc mang phong thái đỏng đảnh, bitchy, nhưng cũng nhiều lúc cô cười rất cuốn hút.
Naomi từng chia sẻ: “Mỗi lần bước ra catwalk, tôi đều cảm thấy lo lắng và phải tìm hiểu kĩ bộ đồ mình đang mặc để thể hiện sao cho tốt nhất, đúng ý nhà thiết kế nhất”.
Bởi vậy, Naomi trình diễn catwalk luôn đúng chuẩn, tôn vẻ đẹp của trang phục lên, chứ không hề bị quá lố. Chẳng hạn, nếu chiếc đầm Naomi mặc là đầm hở lưng, cô sẽ hất tay để vung mái tóc lên một cách đầy sang chảnh khi quay lại. Hay, nếu đó là chiếc váy ngắn xòe, cô sẽ xoay thật mạnh để tung phần váy lên một cách thần sầu, mượt mà như đang khiêu vũ.
Tính đến nay, những người mẫu có khả năng catwalk sánh kịp Naomi chỉ đếm trên đầu ngón tay như Yasmeen Ghauri, Kate Moss, Karlie Kloss.
Người mẫu da màu thành công nhất mọi thời đại
Bằng tài năng và phấn đấu của mình, Naomi đã nhanh chóng bước đến đỉnh cao nhất của nghề người mẫu.
Trong suốt sự nghiệp của mình, Naomi đã góp mặt trong hơn 300 tạp chí danh tiếng thế giới. Đặc biệt, cô là người mẫu da màu đầu tiên xuất hiện trên tờ Vogue và Elle, không những một lần mà còn nhiều lần.
Naomi Campbell cũng là người mẫu da màu duy nhất trở thành nàng thơ của những nhà thiết kế huyền thoại như Gianni Versace, John Galiano, Karl Lagerfeld…
Trong sự nghiệp của mình, Naomi trình diễn trên hầu khắp các sàn diễn thời trang danh tiếng nhất, từ haute couture cao cấp tới những show ứng dụng bình dân. Mức catse của cô cũng ở ngưỡng cao ngất ngưởng.
Nhờ đó, Naomi đã được công chúng ưu ái xếp vào top 6 siêu mẫu thế giới, cùng với 5 người mẫu da trắng khác là Claudia Schiffer, Cindy Crawford, Linda Evangelista, Christy Turlington, Kate Moss.
Nhà thiết kế lừng danh Roberto Cavalli từng chia sẻ: “Nếu có giải Oscar cho người mẫu xuất sắc nhất thế giới, người đoạt giải chính là Naomi Campbell".
Tháng 11/2016, Naomi vinh dự nhận được giải thưởng “Siêu mẫu của thế kỷ" do tạp chí GQ của Đức trao giải.
Tầm ảnh hưởng to lớn vượt qua nghề người mẫu – biểu tượng văn hóa đại chúng
Ở thời điểm đỉnh cao của Naomi, cô nổi tiếng như một siêu sao hay minh tinh màn bạc, chứ không còn giới hạn trong nghề người mẫu nữa. Cô xuất hiện trên mọi mặt báo, màn ảnh và truyền hình, làm đại diện quảng cáo cho hàng trăm thương hiệu lớn.
Người ta ước tính, danh tiếng của Naomi khi đó ngang ngửa với Madonna, Michael Jackson, Whitney Houston… Khắp thế giới, không ai là không biết tới cô. Hễ bước ra đường, người ta đều có thể bắt gặp hình ảnh của Naomi ở bất cứ phương tiện công cộng hay biển quảng cáo nào.
Nhờ có khả năng diễn xuất tốt và thần thái đẳng cấp, Naomi đã được những ngôi sao hàng đầu như Madonna, Michael Jackson, Michael Geogre mời đóng MV và tham gia những dự án kinh điển của họ. Hình ảnh Naomi trong MV In the closet của Michael Jackson hay Sex Book của Madonna đã trở thành biểu tượng một thời.
Bởi vậy, Naomi không chỉ là một người mẫu, mà đã trở thành biểu tượng văn hóa đại chúng.
Từ thời trang, Naomi lấn sân sang âm nhạc một cách dễ dàng, với những sản phẩm âm nhạc được ghi nhận và chiếm thứ hạng khá trên các bảng xếp hạng. Dù âm nhạc không phải lĩnh vực nổi bật của Naomi, nhưng do cái duyên với nghề, nên tên tuổi của cô vẫn phủ sóng khắp thị trường.
Vươn tới cả xã hội – chính trị
Không chỉ đơn giản là một người mẫu, tầm ảnh hưởng của Naomi đã sớm vươn tới lĩnh vực xã hội – chính trị, với những vấn đề to lớn như nhân quyền, chủng tộc, bình đẳng giới.
Bằng những nỗ lực và phấn đấu của mình, Naomi đã thành công trong việc chống phân biệt chủng tộc ở giới thời trang, sau đó là vươn ra toàn ngành giải trí.
Ở cái thời mà người mẫu da màu vẫn còn bị kì thị, Naomi đã nhanh chóng nổi tiếng, quyền lực và đứng trên đỉnh hào quang, khiến bất cứ nhãn hàng, thương hiệu nào cũng phải nể trọng, săn đón. Cô trở thành bạn thân của rất nhiều người mẫu và nhà thiết kế hàng đầu như Linda Evangelista, Christy Turlington, Gianni Versace, Dolce&Gabbana…
Đến bà đầm thép Anna Wintour cũng phải khuất phục trước Naomi và đưa cô lên bìa tạp chí Vogue Mỹ số September Issue - ấn phẩm đặc biệt và quan trọng nhất của tờ Vogue.
Trong khi đó, hai siêu mẫu Christy Turlington và Linda Evangelista đều đấu tranh: “Nếu không để Naomi diễn, các người cũng không mời chúng tôi được". Dolce&Gabbana còn tuyên bố: “Nếu bạn không biết sử dụng Naomi, bạn không phải một nhà thiết kế giỏi và không biết nhìn nhận cái đẹp”.
Không những vậy, Naomi còn trở thành người mẫu da màu đầu tiên xuất hiện trên tạp chí Vogue Pháp năm 1988, tạo nên tiền lệ chưa từng thấy.
Việc xuất hiện trên mọi sàn catwalk ở vị trí vedette và trở thành gương mặt đại diện của nhiều nhãn hàng lớn cho thấy, Naomi đã thành công trong việc phổ biến và nâng tầm vẻ đẹp của phụ nữ da màu, biến nó thành một giá trị sang chảnh. Cô là siêu mẫu da màu duy nhất đạt tới đỉnh cao, khiến mọi người mẫu da trắng phải ganh tị và nể phục.
Bằng thành công của mình, Naomi đã mở đường cho nhiều thế hệ người mẫu da màu tấn công ngành thời trang, nơi vốn dành cho giới người mẫu da trắng. Tuy vậy, cô vẫn luôn trăn trở: “Dù tổng thống Mỹ là người da đen nhưng những người mẫu giống tôi luôn là ngoại lệ của làng mẫu, tôi phải nỗ lực rất nhiều nhưng vẫn khó có được sự bình đẳng”.
Ngoài ra, Naomi còn có tầm ảnh hưởng ngầm tới giới chính trị, dù ít người biết tới điều này. Mọi chuyện chỉ vỡ lở khi cô phải ra tòa làm chứng cho vụ án “kim cương máu” của tội phạm chiến tranh Charles Taylor (cựu tổng thống Nam Phi). Ngoài ra, Naomi cũng có quan hệ bạn bè với tổng thống Nam Phi Nelson Mandela – một trong những nhân vật có tầm ảnh hưởng chính trị lớn nhất thế giới.
Quyền lực ghê gớm khiến ai cũng nể sợ
Danh vọng và quan hệ rộng tạo nên quyền lực ghê gớm cho Naomi trong giới thời trang, khiến ai cũng nể sợ. Cô từng nổi tiếng với những phát ngôn tự cao như: “Check lại đôi môi thâm của bạn trước khi nói chuyện với tôi”, “Đừng bao giờ so sánh bạn với tôi vì bạn không bao giờ chạm đến được sự nghiệp của tôi”…
Đương thời, Naomi nổi tiếng với thói đỏng đảnh, khó chiều. Cô thường xuyên đặt ra yêu cầu hách dịch cho ekip và đi trễ về sớm, bắt mọi người phải chờ đợi, phục tùng theo ý mình. Thậm chí còn có lần, Naomi để ekip phải đợi mình tới vài ngày.
Vậy nhưng, không ai dám tẩy chay Naomi mà vẫn luôn muốn làm việc với cô. Điều này cho thấy, Naomi có quyền lực mềm đáng nể.
Ai cũng biết, trong thập niên 90, Naomi có hiềm khích với Tyra Banks. Bằng quyền lực của mình, cô đã buộc một số nhà thiết kế và nhãn hàng không sử dụng Tyra Banks.
Naomi còn từng tuyên bố: “Sàn catwalk nào có tôi thì không có Tyra”.
Tới khi bị hoa hậu Trung Quốc La Tử Lâm giật bồ tỷ phú, cô đã dùng quyền lực của mình để phong tỏa mọi con đường của đàn em. Điều này khiến La Tử Lâm bị công ty quản lí MIX Model sa thải và không thể hoạt động tại Mỹ.
Đến giờ, La Tử Lâm vẫn đang loay hoay trong sự nghiệp của mình và gần như không thể bước tới những danh vọng như trước đây.
Không những vậy, Naomi còn thường xuyên bị tố cáo vì tội hành hung, gây gổ với người khác. Cô được xem là “chị cả” ghê gớm trong giới người mẫu.
Trong khi ở Việt Nam đang diễn ra tình trạng loạn siêu mẫu thì trên thế giới vẫn còn lại ít ỏi một số siêu mẫu đích thực, khiến người khác phải ngưỡng mộ. Một trong số đó chính là Naomi Campbell – biểu tượng thời trang của mọi thời đại.
Siêu mẫu có vẻ đẹp nổi loạn hiếm có
Thế giới đã dùng rất nhiều mỹ từ để nói về Naomi Campbell, như Siêu mẫu da màu, Siêu mẫu hàng đầu, Siêu mẫu có tầm ảnh hưởng lớn nhất, Báo đen của làng thời trang… Nhưng có lẽ không một từ ngữ nào đủ sức truyền tải đúng tầm vóc và tài năng của Bà hoàng người mẫu này.
Naomi Campbell mang trong mình hai dòng máu Jamaica và Trung Quốc nên sở hữu vẻ đẹp độc đáo, hòa trộn giữa chất Á Đông bí ẩn với sự khỏe khoắn, man dại, hoang dã của chủng tộc gốc Phi.
Dù là người gốc Phi, nhưng các đường nét trên gương mặt Naomi vẫn khá thanh thoát, hài hòa, với cánh mũi thon, xương hàm nhỏ và ánh mắt sắc bén. Tuy vậy, cô vẫn giữ được sự riêng có của một phụ nữ da màu, với bờ môi căng mọng gợi cảm và nụ cười rạng rỡ, tự nhiên, cùng cá tính ngổ ngáo, hoang dã.
Cho đến tận bây giờ, vẫn rất ít người mẫu da màu có được vẻ đẹp đa dạng, quyến rũ và đậm chất high fashion như Naomi.
Naomi chỉ cao khoảng 1m76, nhưng lại sở hữu tỷ lệ cơ thể cân đối, với phần lưng ngắn, thon thả và đôi chân dài bất tận. Khác với đa số người mẫu ngày nay, cơ thể của Naomi rất đầy đặn, khỏe khoắn và săn chắc, chứ không quá gầy gò.
Nhờ đó, cô luôn tạo được khí chất khác lạ khi diện trang phục, nổi loạn mà vẫn rất sexy, đàn bà và high fashion.
Đặc biệt, phần bắp đùi của Naomi rất rắn rỏi, tạo cảm giác vững chãi, nhưng đôi chân của một con báo đen thực thụ.
Nữ thần catwalk ít ai sánh kịp
Nhắc đến Naomi Campbell, không thể không nhớ tới khả năng catwalk thần sầu của cô. Nó đã trở thành thương hiệu riêng, khiến Naomi được mệnh danh là Nữ hoàng catwalk.
Khác với nhiều người mẫu khác, Naomi xuất thân từ một vũ công, nên cô kiểm soát cơ thể và giữ thăng bằng rất tốt. Trong suốt sự nghiệp của mình, cô chỉ vấp ngã đúng một lần tại show Vivienne Westwood 1993, do đôi guốc quá cao và khó đi.
Naomi bước đi trên sàn diễn hệt như một vũ nữ đang khiêu vũ những bước nhảy điêu luyện. Dù phải đi trên những đôi guốc cao gần hai chục phân và trên đủ mọi loại địa hình, cô vẫn sải bước đầy tự tin, chắc chắn.
Cô được xem là người mở màn cho cách catwalk snake với những bước đi nhanh, đánh hông mạnh, hơi ưỡn và thả lỏng phần lưng, uyển chuyển liên tục phần eo. Tất cả những điều này tạo nên phong cách walk đỏng đảnh đặc trưng của Naomi mà khán giả quen gọi là “Bitchy” hay “Black Panther Bitch”.
Cơ thể của Naomi lúc catwalk rất mềm dẻo và thư giãn tuyệt đối, không gồng gánh như người mẫu ngày nay. Điều này khiến bộ trang phục cô mặc trở nên thoải mái, dễ chịu hơn dù cồng kềnh tới đâu chăng nữa.
Đặc biệt, Naomi cảm nhạc rất tốt nên luôn bước chính xác theo từng nhịp nhạc. Khán giả từng choáng váng khi chứng kiến Naomi catwalk trong show Versace for man năm 1992. Cô bước đi lúc nhanh lúc chậm, đánh hông và tạo dáng chuẩn xác beat nhạc đến từng giây. Thậm chí, đến cái vung tay của cô cũng theo sát nhạc, mà vẫn rất tự nhiên.
Biểu cảm của Naomi khi catwalk cũng rất đa dạng, tự nhiên, không bị “chết đơ” như các người mẫu ngày nay. Đa số các màn catwalk, Naomi để mặt lạnh quyền lực hoặc mang phong thái đỏng đảnh, bitchy, nhưng cũng nhiều lúc cô cười rất cuốn hút.
Naomi từng chia sẻ: “Mỗi lần bước ra catwalk, tôi đều cảm thấy lo lắng và phải tìm hiểu kĩ bộ đồ mình đang mặc để thể hiện sao cho tốt nhất, đúng ý nhà thiết kế nhất”.
Bởi vậy, Naomi trình diễn catwalk luôn đúng chuẩn, tôn vẻ đẹp của trang phục lên, chứ không hề bị quá lố. Chẳng hạn, nếu chiếc đầm Naomi mặc là đầm hở lưng, cô sẽ hất tay để vung mái tóc lên một cách đầy sang chảnh khi quay lại. Hay, nếu đó là chiếc váy ngắn xòe, cô sẽ xoay thật mạnh để tung phần váy lên một cách thần sầu, mượt mà như đang khiêu vũ.
Tính đến nay, những người mẫu có khả năng catwalk sánh kịp Naomi chỉ đếm trên đầu ngón tay như Yasmeen Ghauri, Kate Moss, Karlie Kloss.
Người mẫu da màu thành công nhất mọi thời đại
Bằng tài năng và phấn đấu của mình, Naomi đã nhanh chóng bước đến đỉnh cao nhất của nghề người mẫu.
Trong suốt sự nghiệp của mình, Naomi đã góp mặt trong hơn 300 tạp chí danh tiếng thế giới. Đặc biệt, cô là người mẫu da màu đầu tiên xuất hiện trên tờ Vogue và Elle, không những một lần mà còn nhiều lần.
Naomi Campbell cũng là người mẫu da màu duy nhất trở thành nàng thơ của những nhà thiết kế huyền thoại như Gianni Versace, John Galiano, Karl Lagerfeld…
Trong sự nghiệp của mình, Naomi trình diễn trên hầu khắp các sàn diễn thời trang danh tiếng nhất, từ haute couture cao cấp tới những show ứng dụng bình dân. Mức catse của cô cũng ở ngưỡng cao ngất ngưởng.
Nhờ đó, Naomi đã được công chúng ưu ái xếp vào top 6 siêu mẫu thế giới, cùng với 5 người mẫu da trắng khác là Claudia Schiffer, Cindy Crawford, Linda Evangelista, Christy Turlington, Kate Moss.
Nhà thiết kế lừng danh Roberto Cavalli từng chia sẻ: “Nếu có giải Oscar cho người mẫu xuất sắc nhất thế giới, người đoạt giải chính là Naomi Campbell".
Tháng 11/2016, Naomi vinh dự nhận được giải thưởng “Siêu mẫu của thế kỷ" do tạp chí GQ của Đức trao giải.
Tầm ảnh hưởng to lớn vượt qua nghề người mẫu – biểu tượng văn hóa đại chúng
Ở thời điểm đỉnh cao của Naomi, cô nổi tiếng như một siêu sao hay minh tinh màn bạc, chứ không còn giới hạn trong nghề người mẫu nữa. Cô xuất hiện trên mọi mặt báo, màn ảnh và truyền hình, làm đại diện quảng cáo cho hàng trăm thương hiệu lớn.
Người ta ước tính, danh tiếng của Naomi khi đó ngang ngửa với Madonna, Michael Jackson, Whitney Houston… Khắp thế giới, không ai là không biết tới cô. Hễ bước ra đường, người ta đều có thể bắt gặp hình ảnh của Naomi ở bất cứ phương tiện công cộng hay biển quảng cáo nào.
Nhờ có khả năng diễn xuất tốt và thần thái đẳng cấp, Naomi đã được những ngôi sao hàng đầu như Madonna, Michael Jackson, Michael Geogre mời đóng MV và tham gia những dự án kinh điển của họ. Hình ảnh Naomi trong MV In the closet của Michael Jackson hay Sex Book của Madonna đã trở thành biểu tượng một thời.
Bởi vậy, Naomi không chỉ là một người mẫu, mà đã trở thành biểu tượng văn hóa đại chúng.
Từ thời trang, Naomi lấn sân sang âm nhạc một cách dễ dàng, với những sản phẩm âm nhạc được ghi nhận và chiếm thứ hạng khá trên các bảng xếp hạng. Dù âm nhạc không phải lĩnh vực nổi bật của Naomi, nhưng do cái duyên với nghề, nên tên tuổi của cô vẫn phủ sóng khắp thị trường.
Vươn tới cả xã hội – chính trị
Không chỉ đơn giản là một người mẫu, tầm ảnh hưởng của Naomi đã sớm vươn tới lĩnh vực xã hội – chính trị, với những vấn đề to lớn như nhân quyền, chủng tộc, bình đẳng giới.
Bằng những nỗ lực và phấn đấu của mình, Naomi đã thành công trong việc chống phân biệt chủng tộc ở giới thời trang, sau đó là vươn ra toàn ngành giải trí.
Ở cái thời mà người mẫu da màu vẫn còn bị kì thị, Naomi đã nhanh chóng nổi tiếng, quyền lực và đứng trên đỉnh hào quang, khiến bất cứ nhãn hàng, thương hiệu nào cũng phải nể trọng, săn đón. Cô trở thành bạn thân của rất nhiều người mẫu và nhà thiết kế hàng đầu như Linda Evangelista, Christy Turlington, Gianni Versace, Dolce&Gabbana…
Đến bà đầm thép Anna Wintour cũng phải khuất phục trước Naomi và đưa cô lên bìa tạp chí Vogue Mỹ số September Issue - ấn phẩm đặc biệt và quan trọng nhất của tờ Vogue.
Trong khi đó, hai siêu mẫu Christy Turlington và Linda Evangelista đều đấu tranh: “Nếu không để Naomi diễn, các người cũng không mời chúng tôi được". Dolce&Gabbana còn tuyên bố: “Nếu bạn không biết sử dụng Naomi, bạn không phải một nhà thiết kế giỏi và không biết nhìn nhận cái đẹp”.
Không những vậy, Naomi còn trở thành người mẫu da màu đầu tiên xuất hiện trên tạp chí Vogue Pháp năm 1988, tạo nên tiền lệ chưa từng thấy.
Việc xuất hiện trên mọi sàn catwalk ở vị trí vedette và trở thành gương mặt đại diện của nhiều nhãn hàng lớn cho thấy, Naomi đã thành công trong việc phổ biến và nâng tầm vẻ đẹp của phụ nữ da màu, biến nó thành một giá trị sang chảnh. Cô là siêu mẫu da màu duy nhất đạt tới đỉnh cao, khiến mọi người mẫu da trắng phải ganh tị và nể phục.
Bằng thành công của mình, Naomi đã mở đường cho nhiều thế hệ người mẫu da màu tấn công ngành thời trang, nơi vốn dành cho giới người mẫu da trắng. Tuy vậy, cô vẫn luôn trăn trở: “Dù tổng thống Mỹ là người da đen nhưng những người mẫu giống tôi luôn là ngoại lệ của làng mẫu, tôi phải nỗ lực rất nhiều nhưng vẫn khó có được sự bình đẳng”.
Ngoài ra, Naomi còn có tầm ảnh hưởng ngầm tới giới chính trị, dù ít người biết tới điều này. Mọi chuyện chỉ vỡ lở khi cô phải ra tòa làm chứng cho vụ án “kim cương máu” của tội phạm chiến tranh Charles Taylor (cựu tổng thống Nam Phi). Ngoài ra, Naomi cũng có quan hệ bạn bè với tổng thống Nam Phi Nelson Mandela – một trong những nhân vật có tầm ảnh hưởng chính trị lớn nhất thế giới.
Quyền lực ghê gớm khiến ai cũng nể sợ
Danh vọng và quan hệ rộng tạo nên quyền lực ghê gớm cho Naomi trong giới thời trang, khiến ai cũng nể sợ. Cô từng nổi tiếng với những phát ngôn tự cao như: “Check lại đôi môi thâm của bạn trước khi nói chuyện với tôi”, “Đừng bao giờ so sánh bạn với tôi vì bạn không bao giờ chạm đến được sự nghiệp của tôi”…
Đương thời, Naomi nổi tiếng với thói đỏng đảnh, khó chiều. Cô thường xuyên đặt ra yêu cầu hách dịch cho ekip và đi trễ về sớm, bắt mọi người phải chờ đợi, phục tùng theo ý mình. Thậm chí còn có lần, Naomi để ekip phải đợi mình tới vài ngày.
Vậy nhưng, không ai dám tẩy chay Naomi mà vẫn luôn muốn làm việc với cô. Điều này cho thấy, Naomi có quyền lực mềm đáng nể.
Ai cũng biết, trong thập niên 90, Naomi có hiềm khích với Tyra Banks. Bằng quyền lực của mình, cô đã buộc một số nhà thiết kế và nhãn hàng không sử dụng Tyra Banks.
Naomi còn từng tuyên bố: “Sàn catwalk nào có tôi thì không có Tyra”.
Tới khi bị hoa hậu Trung Quốc La Tử Lâm giật bồ tỷ phú, cô đã dùng quyền lực của mình để phong tỏa mọi con đường của đàn em. Điều này khiến La Tử Lâm bị công ty quản lí MIX Model sa thải và không thể hoạt động tại Mỹ.
Đến giờ, La Tử Lâm vẫn đang loay hoay trong sự nghiệp của mình và gần như không thể bước tới những danh vọng như trước đây.
Không những vậy, Naomi còn thường xuyên bị tố cáo vì tội hành hung, gây gổ với người khác. Cô được xem là “chị cả” ghê gớm trong giới người mẫu.
Long Phạm
GIỌNG NỮ CAO TRỮ TÌNH KỊCH TÍNH - SPINTO SOPRANO
Đây là loại giọng vô cùng lợi thế, hấp dẫn trong ca hát. Ai sở hữu loại giọng này kiểu gì cũng có năng lực ca hát bẩm sinh, tức là chưa cần kĩ thuật hát đã hay.
Theo định nghĩa trong thanh nhạc cổ điển, spinto soprano là giọng nữ trữ tình nhưng có thể chuyển thành kịch tính ở những đoạn cao trào. Đây là những vai phổ biến trong Opera của Verdi và các tác giả trường phái Verismo, thường là những người phụ nữ gặp bất hạnh và đau khổ trong cuộc sống, tình yêu.
Các đặc trưng thường thấy ở một spinto soprano điển hình là:
- Chất giọng khỏe khoắn, nội lực.
- Âm lượng lớn.
- Đanh, dày.
- Phát triển mạnh ở quãng trung và cận cao.
- Hát trữ tình ấm áp, đầy đặn, nhưng lên cao lại có màu kịch tính, khỏe khoắn.
Như vậy, giọng spinto soprano sở hữu hầu hết các phẩm chất đẹp của một giọng hát. Đây là lợi thế lớn nhất trong tất cả các loại giọng. Ai sở hữu loại giọng này kiểu gì cũng có năng khiếu ca hát, hát hay bẩm sinh và nếu luyện tập bài bản sẽ phát triển vượt bậc.
Hiện nay, có quan điểm chia spinto soprano làm hai nhánh nhỏ, là:
Lirico spinto soprano: Loại giọng này thực chất là full lirico soprano, nhưng có thể vươn thành spinto nhờ kĩ thuật bậc thầy, cộng với thể lực của ca sĩ, hoặc do một chút bẩm sinh nào đó. Vì vậy, loại giọng này mang nhiều tính trữ tình hơn là kịch tính, tuy nhiên có lển lên tới gần kịch tính ở một số chỗ nhất định.
Điển hình cho loại giọng này là diva opera Monserrat Caballe. Giọng hát của bà đẹp như pha lê, đầy đặn, ấm áp, mềm mại khi hát trữ tình nhưng lại căng tràn nội lực ở quãng cao trào.
https://www.youtube.com/
Hay như Lara Fabian cũng được xem là loại giọng này vì dù mềm mại, trữ tình nhưng lại phát triển mạnh mẽ ở quãng trung và cận cao, khác với các nữ cao thông thường khác.
Bản thu sau thể hiện khá rõ tính lirico spinto trong giọng hát của Lara, ấm áp và nhẹ nhàng, thủ thỉ, đầy đặn, chủ yếu mang màu sắc full lirico soprano nhưng lên tới F#5 có màu sắc spinto soprano.
https://www.youtube.com/
So Hyang là trường hợp đặc biệt được xếp vào loại giọng này. Cô sở hữu quãng cao đanh, dày, nội lực, âm lượng lớn hơi hướm spinto, nhưng lại rỗng và kém phát triển, yếu ở quãng trung, khác hoàn toàn với các spinto soprano khác. Nhiều quan điểm xếp cô vào loại giọng light lirico spinto soprano (một loại giọng chưa có tên chính thức trong lí thuyết thanh nhạc).
https://www.youtube.com/
Tuy nhiên, loại giọng này đang bị phản đối là không tồn tại và những ca sĩ trên vẫn là full lirico soprano chứ không phải spinto soprano.
Spintp soprano thuần: Loại giọng này có đến một nửa của dramatic (kịch tính), âm lượng lớn, đanh, dày, quãng trung và cận cao hoặc quãng cao đều phát triển, đôi khi nghe hơi rát tai do tính dramatic chiếm phần nhiều, lên cao rất tốt, căng đầy.
Điển hình của loại giọng này là diva opera Renata Tebaldi.
https://www.youtube.com/
Tebaldi thậm chí còn có thể cầm cự được ở cả những vai kịch tính nặng dành cho dramatic soprano thuần.
https://www.youtube.com/
Leontyne Price cũng thuộc loại spinto soprano, hát rất khỏe, dày, quãng trung phát triển.
https://www.youtube.com/
Whitney Houston là một điển hình của spinto soprano trong pop đại chúng, với quãng trung và cận cao dày, đanh, khỏe, cực kì phát triển, nhưng vẫn giữ được sự mềm mại tự nhiên, trữ tình, ấm áp khi hát nhỏ nhẹ.
https://www.youtube.com/
Cissy Houston cũng là một spinto soprano chuẩn mực trong nhạc đại chúng với âm lượng rất lớn, quãng trung dày, thậm chí phát triển quãng cao hơn hẳn Whitney, belt F5, G5 chắc nịch, kịch tính.
https://www.youtube.com/
Jennifer Hudson thời kì đầu sự nghiệp đích thực là một spinto soprano nhưng giọng xấu nên nghe chói, gắt và hơi thô, các note quãng cao khỏe khoắn vượt trội, âm lượng rất lớn như xuyên thủng dàn nhạc.
https://www.youtube.com/
Một số giọng spinto soprano khác như:
Keala Settle
https://www.youtube.com/
Angela Gheorghiu
https://www.youtube.com/
Renee Fleming
https://www.youtube.com/
Lashun Pace
https://www.youtube.com/
Stephanie Mills
https://www.youtube.com/
Ở Việt Nam hiện nay, chưa xuất hiện giọng spinto soprano nào. Chỉ có duy nhất một nữ ca sĩ chúng tôi đang nghi ngờ là spinto soprano vì có quãng trung, cận cao mạnh, mang hơi hướm kịch tính, nhưng do kĩ thuật chưa tốt nên chưa phát huy được chất spinto soprano rõ ràng. Đó là Hà Nhi.
https://www.youtube.com/
Giọng spinto soprano luôn nổi bật ở âm sắc đẹp lộng lẫy, tráng lệ, nhưng lại ấm áp như Whitney Houston, Renata Tebaldi, nên có lợi thế rất lớn trong ca hát. Ai sở hữu chất giọng này mà không theo ca hát thì thật đáng tiếc.
Theo định nghĩa trong thanh nhạc cổ điển, spinto soprano là giọng nữ trữ tình nhưng có thể chuyển thành kịch tính ở những đoạn cao trào. Đây là những vai phổ biến trong Opera của Verdi và các tác giả trường phái Verismo, thường là những người phụ nữ gặp bất hạnh và đau khổ trong cuộc sống, tình yêu.
Các đặc trưng thường thấy ở một spinto soprano điển hình là:
- Chất giọng khỏe khoắn, nội lực.
- Âm lượng lớn.
- Đanh, dày.
- Phát triển mạnh ở quãng trung và cận cao.
- Hát trữ tình ấm áp, đầy đặn, nhưng lên cao lại có màu kịch tính, khỏe khoắn.
Như vậy, giọng spinto soprano sở hữu hầu hết các phẩm chất đẹp của một giọng hát. Đây là lợi thế lớn nhất trong tất cả các loại giọng. Ai sở hữu loại giọng này kiểu gì cũng có năng khiếu ca hát, hát hay bẩm sinh và nếu luyện tập bài bản sẽ phát triển vượt bậc.
Hiện nay, có quan điểm chia spinto soprano làm hai nhánh nhỏ, là:
Lirico spinto soprano: Loại giọng này thực chất là full lirico soprano, nhưng có thể vươn thành spinto nhờ kĩ thuật bậc thầy, cộng với thể lực của ca sĩ, hoặc do một chút bẩm sinh nào đó. Vì vậy, loại giọng này mang nhiều tính trữ tình hơn là kịch tính, tuy nhiên có lển lên tới gần kịch tính ở một số chỗ nhất định.
Điển hình cho loại giọng này là diva opera Monserrat Caballe. Giọng hát của bà đẹp như pha lê, đầy đặn, ấm áp, mềm mại khi hát trữ tình nhưng lại căng tràn nội lực ở quãng cao trào.
https://www.youtube.com/
Hay như Lara Fabian cũng được xem là loại giọng này vì dù mềm mại, trữ tình nhưng lại phát triển mạnh mẽ ở quãng trung và cận cao, khác với các nữ cao thông thường khác.
Bản thu sau thể hiện khá rõ tính lirico spinto trong giọng hát của Lara, ấm áp và nhẹ nhàng, thủ thỉ, đầy đặn, chủ yếu mang màu sắc full lirico soprano nhưng lên tới F#5 có màu sắc spinto soprano.
https://www.youtube.com/
So Hyang là trường hợp đặc biệt được xếp vào loại giọng này. Cô sở hữu quãng cao đanh, dày, nội lực, âm lượng lớn hơi hướm spinto, nhưng lại rỗng và kém phát triển, yếu ở quãng trung, khác hoàn toàn với các spinto soprano khác. Nhiều quan điểm xếp cô vào loại giọng light lirico spinto soprano (một loại giọng chưa có tên chính thức trong lí thuyết thanh nhạc).
https://www.youtube.com/
Tuy nhiên, loại giọng này đang bị phản đối là không tồn tại và những ca sĩ trên vẫn là full lirico soprano chứ không phải spinto soprano.
Spintp soprano thuần: Loại giọng này có đến một nửa của dramatic (kịch tính), âm lượng lớn, đanh, dày, quãng trung và cận cao hoặc quãng cao đều phát triển, đôi khi nghe hơi rát tai do tính dramatic chiếm phần nhiều, lên cao rất tốt, căng đầy.
Điển hình của loại giọng này là diva opera Renata Tebaldi.
https://www.youtube.com/
Tebaldi thậm chí còn có thể cầm cự được ở cả những vai kịch tính nặng dành cho dramatic soprano thuần.
https://www.youtube.com/
Leontyne Price cũng thuộc loại spinto soprano, hát rất khỏe, dày, quãng trung phát triển.
https://www.youtube.com/
Whitney Houston là một điển hình của spinto soprano trong pop đại chúng, với quãng trung và cận cao dày, đanh, khỏe, cực kì phát triển, nhưng vẫn giữ được sự mềm mại tự nhiên, trữ tình, ấm áp khi hát nhỏ nhẹ.
https://www.youtube.com/
Cissy Houston cũng là một spinto soprano chuẩn mực trong nhạc đại chúng với âm lượng rất lớn, quãng trung dày, thậm chí phát triển quãng cao hơn hẳn Whitney, belt F5, G5 chắc nịch, kịch tính.
https://www.youtube.com/
Jennifer Hudson thời kì đầu sự nghiệp đích thực là một spinto soprano nhưng giọng xấu nên nghe chói, gắt và hơi thô, các note quãng cao khỏe khoắn vượt trội, âm lượng rất lớn như xuyên thủng dàn nhạc.
https://www.youtube.com/
Một số giọng spinto soprano khác như:
Keala Settle
https://www.youtube.com/
Angela Gheorghiu
https://www.youtube.com/
Renee Fleming
https://www.youtube.com/
Lashun Pace
https://www.youtube.com/
Stephanie Mills
https://www.youtube.com/
Ở Việt Nam hiện nay, chưa xuất hiện giọng spinto soprano nào. Chỉ có duy nhất một nữ ca sĩ chúng tôi đang nghi ngờ là spinto soprano vì có quãng trung, cận cao mạnh, mang hơi hướm kịch tính, nhưng do kĩ thuật chưa tốt nên chưa phát huy được chất spinto soprano rõ ràng. Đó là Hà Nhi.
https://www.youtube.com/
Giọng spinto soprano luôn nổi bật ở âm sắc đẹp lộng lẫy, tráng lệ, nhưng lại ấm áp như Whitney Houston, Renata Tebaldi, nên có lợi thế rất lớn trong ca hát. Ai sở hữu chất giọng này mà không theo ca hát thì thật đáng tiếc.
Long Phạm
Học hát theo Whitney Houston qua ca khúc Didn’t We almost have it all
Đây là một trong những ca khúc hay và khó nhất của Whitney Houston, thể hiện nhiều kĩ thuật hát cao cấp đáng để học hỏi.
Didn't we almost have it all là single thứ hai trong album thứ hai của Whitney, được sáng tác bởi Michael Masser và Will Jenning. Nó đã nhanh chóng đạt vị trí thứ nhất trên bảng xếp hạng BillBoard hot 100 và được đề cử giải Grammy 1988 cho hạng mục Bài hát của năm.
https://www.youtube.com/
Dwayne Johnson (The Rock) - một đấu sĩ đô vật, diễn viên cơ bắp nổi tiếng Hollywood đã từng bật khóc khi nghe Didn't we almost have it all. Đủ để thấy cơn bão cảm xúc ca khúc này tạo ra dạt dào tới chừng nào, dù nó không hề ủy mị, bi thương.
Dù toàn bộ ca khúc chỉ chạy quanh một quãng giọng, không quá rộng. Nhưng, Whitney đã dùng giọng hát thiên bẩm của mình để tạo ra cơn bão cảm xúc kịch tính, mạnh mẽ tới mức bất cứ ca sĩ nào, dù giọng to hay nhỏ, cao hay thấp, kịch tính hay trữ tình cũng sẽ thất bại nếu cố gắng hát theo bản thu âm ca khúc này.
Những điều tuyệt vời kiến tạo nên sự đồ sộ của ca khúc này có thể tóm gọn trong bốn từ: âm sắc, kĩ thuật, cảm xúc và cảm nhạc.
Về âm sắc, 1987 là giai đoạn giọng Whitney ở thời kì đẹp nhất trong sự nghiệp của cô. Cô vẫn giữ đúng chất một spinto soprano (nữ cao trữ tình kịch tính) có âm sắc pha lê, sáng như ngọc trai, mềm như suối chảy của giai đoạn 1985 - 1986, nhưng lại giảm bớt được tính kim, đanh sắc để phú thêm độ soft (mềm), ấm, dày dặn hơn mà không quá đanh, quánh, tối như 1992 trở về sau.
Và, ai cũng biết Whitney có một âm sắc giọng hiếm hoi pha trộn giữa da màu và da trắng, khỏe khoắn nhưng đậm đà trữ tình, vang bẩm sinh, khiến ca sĩ opera cũng phải ngưỡng mộ. Tất cả những thứ trên tạo nên một âm sắc giọng hoàn hảo, đẹp lộng lẫy trong bản thu âm Didn't we almost have it all, rào cản mà chính Whitney trong giai đoạn sau này cũng không thể làm lại được, chứ đừng nói tới ca sĩ khác.
Về kĩ thuật, vì ca khúc này được giới hạn trong quãng giọng thuận lợi của Whitney (từ C4 tới Eb5) nên cô giữ vị trí thanh quản hoàn toàn chuẩn mực. Whitney chủ yếu sử dụng cộng minh, lối hát vòm hộp và đẩy âm thanh lên xoang, cộng hưởng độ vang ở đó, tạo nên thứ âm thanh sử thi, rền và nổ, vững chãi, chắc khỏe nhưng không tung tóe note như các giọng nữ da màu "xôi thịt" khác.
Mở đầu ca khúc là những dòng trải lòng về quá khứ tươi đẹp "Remember when we held on in the rain..." nên Whitney sử dụng soft voice (hát mềm) trên chest voice (giọng ngực) và falsetto (giả thanh) rất mềm mại, nhẹ nhàng. Whitney nắm rõ thế mạnh của mình là âm sắc giọng đẹp nên cô không quá phô trương luyến láy, chuyển giọng màu mè, phức tạp như nhiều ca sĩ dòng R&B khác, dù cô thừa sức làm điều đó, chỉ hát một cách tự nhiên nhất để phát huy hết độ sáng của chất crystal (pha lê) trong giọng.
Chữ "tomorrow" được nhấn nhẹ và kéo piano (hát nhỏ tiếng một nửa) trên falsetto rất đẹp. Trong khi đó, chữ "into" trước đấy lại được nhấn trên head voice đặc trưng, sáng và ấm.
Whitney bao giờ cũng vậy, cô hát đoạn mở đầu nhẹ nhàng để cuộn sóng cảm xúc bùng cháy trong các đoạn về sau.
Ở chữ "again" đầu tiên trong "I feel it all again", Whitney cộng minh Bb4 chắc nịch kèm theo kĩ thuật glissando (vuốt tốc độ nhanh) để đẩy giọng cuốn theo beat nhạc, tạo nên sự hòa hợp tuyệt vời, giống như cơn sóng đang cuộn lên.
Không những vậy, Whitney còn tinh tế khi phân nửa âm tiết "gain" đầu không dùng vibrato (ngân rung) nhưng lại kéo vibrato vào ở phân nửa sau, đầy tốc độ nhanh cùng nhạc, nên nghe rất cao trào, phóng đãng. Đây là lối hát rất văn minh được nhiều vocalist học tập. Nhiều ca sĩ ngày nay quá lạm dụng vibrato, họ rung mọi lúc mọi nơi khiến toàn ca khúc trở nên mệt mỏi, buồn ngủ và thừa mứa.
Tất cả các chữ "again" sau đó đều được nhấn Bb4 hòa với nhạc theo cách như vậy.
Chữ "my friend" trong "the fall my friend" cộng minh ở A4, G4 rất hoàn hảo, khiến âm lượng dù không lớn, cách hát khá thư giãn ở tầm trung, không dùng sức quá nhiều nhưng âm thanh vẫn rền đến bất ngờ và độ tỏa lớn từ trên xuống dưới, bền chặt.
Chữ "living" nhả đều đặn ở note trung A4. Có thể thấy một điều đặc biệt là giai đoạn này giọng Whitney rất nữ tính, hát nhẹ nhàng thì trong vắt như pha lê, nhưng lại có thể hát âm đóng ở quãng trung thấp rền và chắc nịch như một nữ trung nội lực.
Nhưng điều làm ca khúc trở nên khó hát chính là những note quãng 5 được bắn ra liên tục với sức nổ lớn, độ rền mạnh nhờ cộng minh theo lối hát vòm hộp mà không bị tung tóe ra.
Nhiều ca sĩ có thể mixed chuẩn tới F5, G5, thậm chí tới tận C6, nhưng hiếm ai có thể phrase C5, D5, Eb5 rõ ràng, tròn vành, chắc chữ, thoát chữ, vang rền, bắn âm lớn mà âm sắc vẫn sáng đẹp lộng lẫy như Whitney như trong Didn't we almost have it all.
Delissa Huner, một giảng viên thanh nhạc da màu từng thừa nhận rằng việc mixed (hát pha) F5, G5 với cô dễ như ăn kẹo, nhưng cô lại không thể belt C5 như Whitney được, dù đã nghiên cứu rất nhiều kĩ thuật khác nhau.
Chữ "loving" trong "loving you make life worth living" phrase ở C5 rất sáng, lực.
Tới "the night" trong "the night we held on till the morning", Whitney phrase đẩy lên Eb5 căng tràn, bật rất mạnh mà vẫn đẹp. Hát Eb5 không khó nhưng nhả vào phát âm với lực lớn mà đẹp lộng lẫy lại là điều khó nhằn.
Cũng trong câu hát trên, Whitney đã kéo dài chữ "held" không vibrato theo một lối cộng minh, đẩy vào một vị trí âm thanh rất đặc biệt, cộng với cách mở khẩu hình rộng, lan tỏa độ vang trên đỉnh rộng lúc đầu nhưng hút lại về khoang miệng phía sau, tạo nên thứ âm thanh khoáng đạt, thoải mái, chuyển động tự nhiên.
Thực ra kĩ thuật hát này không khó, nhưng khó ở lối xử lí trong nhả chữ và biến tấu. Đây là minh chứng cho lối hát của Whitney, mà theo lời ca sĩ Tùng Dương là một "lối hát văn minh bậc nhất", khiến anh ngưỡng mộ và học hỏi.
Vẫn là lối hát đó, Whitney nhấn D5 vào chữ "morning" thật sảng khoái rồi kéo dần vibrato xuống Bb4 cho người nghe được thư giãn thính giác, không quá ngợp trong note cao.
Chữ "all" trong "didn't we almost have it all" tiếp tục kéo vibrato cộng minh rất sử thi.
Chữ "forever" trong "can last forever" lại được nhấn D5 ở âm đóng /e/ rất hào phóng, chắc chắn. Đây là cách trang trí, thêm note rất cảm xúc và văn minh, Rõ ràng là phô diễn mà lại không hề có cảm giác là phô diễn, vẫn dạt dào cảm xúc.
Chữ "again" tiếp theo ở "back again" vẫn là Bb4, nhưng có vẻ dồn nhiều lực hơn do nhạc mạnh hơn. Đặc biệt hơn cả, cách Whitney dùng vibrato và glissando để tạo ra giai điệu hùng tráng, bão tố như cơn sóng trào theo đúng tone nhạc thể hiện khả năng cảm nhạc vô cùng sâu sắc của cô, hát để khán giả say mê trong giai điệu mình tạo ra.
Đang trong lúc hát mạnh mẽ, cao trào, bỗng dưng Whitney lại nhả falsetto rất nhẹ nhàng, trữ tình vào chữ "keep us", khiến khán giả lại một lần nữa được thư giãn thính giác cho bớt ngợp. Đây là cách xử lí khá tinh tế, khiến Whitney trở nên khác biệt hoàn toàn với nhiều ca sĩ da màu khi ấy, vốn hát to khỏe nhưng lại khó khăn khi tiết chế.
Ở đoạn cao trào nhất của điệp khúc, Whitney gằn giọng đầy nội lực trên Eb5 vào chữ "didn't" giúp đẩy cảm xúc lên cao trào nhất, kịch tính nhất, phát huy thế mạnh spinto của cô. Chỉ cần gằn một lần làm điểm nhấn cho toàn bài, không gằn vô tội vạ để thành làm dụng, phô diễn, đó là cách Whitney sử lí ca khúc văn minh và cảm xúc khiến nhiều ca sĩ cần học hỏi.
Kể từ lúc tiếng gằn giọng đánh đấu khúc cao trào cất lên, Whitney liên tục bắn C5, D5 vào các âm đóng liên tiếp, nhanh, mạnh theo nhịp nhạc dồn dập như: "new" D5 (young and new), "you" D5 (me and you), "is" c#5 (love is). "end" C#5 ( let it end).
Hát âm đóng vốn đã khó, nhưng Whitney đặc biệt hơn cả, dù là giọng nữ cao, lại có chất trữ tình, và không cần sử dụng kĩ thuật đóng tiếng, nhưng âm đóng của cô vẫn rất rền, nổ, kéo dài vào không gian, mà lại không bị chói, tung tóe, sắc tai, bung ra nhưng cảm giác vẫn có sự tiết chế. Nó đầy đặn, sử thi, nội lực, đanh dày mà vẫn đẹp, sáng long lanh dù lựa chọn chesty.
Kết thúc đoạn cao trào, Whitney nhả một chuỗi faletto vào câu "didn't we almost have it all" mềm mại, ngọt ngào, du dương với piano (hát nhỏ tiếng) ở "all" như tiếng ru tình, để khép lại một câu chuyện, một giấc mơ của quá khứ xa xăm.
Xuyên suốt toàn thể ca khúc, có thể thấy điều khó nhất chỉ Whitney mới làm được là cách nhả chữ đậm nét dấu ấn của cô, tròn vành, rõ chữ, chắc chữ, bắn note vang rền, nội lực, chắc nịch ở từng chữ trên quãng trung và cận cao một cách nổ, đanh, dày mà vẫn tách bạch từng tiếng, không hề bị dính chữ, nối chữ, nuốt chữ, tung tóe chữ như hầu hết ca sĩ khác. Đây là điều khiến người ta ngưỡng mộ Whitney, chứ không phải ở kĩ thuật chuẩn mực, lên note cao vun vút.
Một điều khó khăn hơn cả là ở cách xử lí ca khúc tinh tế của Whitney. Rõ ràng Whitney ngân rung rất nhiều, lên giọng rất nhiều, nhưng không hề khiến khán giả cảm thấy thừa thãi, ứ đọng, ngột ngạt hay chói tai, mệt mỏi mà vẫn tạo ra cảm giác sảng khoái, hào hứng, cảm xúc ngập tràn. Dù hát nhẹ nhàng hay cao trào Whitney cũng không tạo ra cảm giác sến súa hay xôi thịt. Điều này thuộc về khả năng tư duy thiên bẩm của cô, chứ không chỉ đơn giản ở chất giọng đẹp hay kĩ thuật tốt.
Hãy cùng nghe một số bản cover sau đây của ca khúc, bạn sẽ thấy những điều trên là đúng.
https://www.youtube.com/
Aicelle Santos cố gắng hát theo bản gốc nhưng cách nhả chữ khiến cô bị sến quá mức ở các đoạn trữ tình, những đoạn lên giọng hoàn toàn thiếu nội lực, yếu ớt, sai vị trí âm thanh, nasal, đánh vật.
https://www.youtube.com/
Glennis Grace thể hiện khá hơn Santos nhưng âm sắc giọng vẫn khiến cô bị thô, các đoạn lên giọng thiếu độ rền, độ lực, không hát được các note cao, âm đóng yếu ớt.
https://www.youtube.com/
Regine Velasquez nổi tiếng với những note cao to khỏe tận A5 nhưng không thể nhả bất cứ một chữ nào trên D5 ở ca khúc này, trong khi Sarah Geromino phải đánh vật với nó.
https://www.youtube.com/
Rachelle Ann Go hát như những hạt cơm nguội.
Whitney bao giờ cũng vậy, hát dù buồn đến mấy cũng luôn khiến người nghe cảm thấy nghị lực mạnh mẽ, sự vui tươi trong đó, lúc nào cũng xen lẫn giữa cao trào và nhẹ nhàng để thư giãn khán giả. Cách làm này khiến cô trở thành một hiện tượng đặc biệt ở thời điểm bấy giờ, nổi bật hơn các giọng ca nội lực khác và giữ cô trở thành tượng đài được nhiều nghệ sĩ da màu mến mộ.
Long Phạm
Didn't we almost have it all là single thứ hai trong album thứ hai của Whitney, được sáng tác bởi Michael Masser và Will Jenning. Nó đã nhanh chóng đạt vị trí thứ nhất trên bảng xếp hạng BillBoard hot 100 và được đề cử giải Grammy 1988 cho hạng mục Bài hát của năm.
https://www.youtube.com/
Dwayne Johnson (The Rock) - một đấu sĩ đô vật, diễn viên cơ bắp nổi tiếng Hollywood đã từng bật khóc khi nghe Didn't we almost have it all. Đủ để thấy cơn bão cảm xúc ca khúc này tạo ra dạt dào tới chừng nào, dù nó không hề ủy mị, bi thương.
Dù toàn bộ ca khúc chỉ chạy quanh một quãng giọng, không quá rộng. Nhưng, Whitney đã dùng giọng hát thiên bẩm của mình để tạo ra cơn bão cảm xúc kịch tính, mạnh mẽ tới mức bất cứ ca sĩ nào, dù giọng to hay nhỏ, cao hay thấp, kịch tính hay trữ tình cũng sẽ thất bại nếu cố gắng hát theo bản thu âm ca khúc này.
Những điều tuyệt vời kiến tạo nên sự đồ sộ của ca khúc này có thể tóm gọn trong bốn từ: âm sắc, kĩ thuật, cảm xúc và cảm nhạc.
Về âm sắc, 1987 là giai đoạn giọng Whitney ở thời kì đẹp nhất trong sự nghiệp của cô. Cô vẫn giữ đúng chất một spinto soprano (nữ cao trữ tình kịch tính) có âm sắc pha lê, sáng như ngọc trai, mềm như suối chảy của giai đoạn 1985 - 1986, nhưng lại giảm bớt được tính kim, đanh sắc để phú thêm độ soft (mềm), ấm, dày dặn hơn mà không quá đanh, quánh, tối như 1992 trở về sau.
Và, ai cũng biết Whitney có một âm sắc giọng hiếm hoi pha trộn giữa da màu và da trắng, khỏe khoắn nhưng đậm đà trữ tình, vang bẩm sinh, khiến ca sĩ opera cũng phải ngưỡng mộ. Tất cả những thứ trên tạo nên một âm sắc giọng hoàn hảo, đẹp lộng lẫy trong bản thu âm Didn't we almost have it all, rào cản mà chính Whitney trong giai đoạn sau này cũng không thể làm lại được, chứ đừng nói tới ca sĩ khác.
Về kĩ thuật, vì ca khúc này được giới hạn trong quãng giọng thuận lợi của Whitney (từ C4 tới Eb5) nên cô giữ vị trí thanh quản hoàn toàn chuẩn mực. Whitney chủ yếu sử dụng cộng minh, lối hát vòm hộp và đẩy âm thanh lên xoang, cộng hưởng độ vang ở đó, tạo nên thứ âm thanh sử thi, rền và nổ, vững chãi, chắc khỏe nhưng không tung tóe note như các giọng nữ da màu "xôi thịt" khác.
Mở đầu ca khúc là những dòng trải lòng về quá khứ tươi đẹp "Remember when we held on in the rain..." nên Whitney sử dụng soft voice (hát mềm) trên chest voice (giọng ngực) và falsetto (giả thanh) rất mềm mại, nhẹ nhàng. Whitney nắm rõ thế mạnh của mình là âm sắc giọng đẹp nên cô không quá phô trương luyến láy, chuyển giọng màu mè, phức tạp như nhiều ca sĩ dòng R&B khác, dù cô thừa sức làm điều đó, chỉ hát một cách tự nhiên nhất để phát huy hết độ sáng của chất crystal (pha lê) trong giọng.
Chữ "tomorrow" được nhấn nhẹ và kéo piano (hát nhỏ tiếng một nửa) trên falsetto rất đẹp. Trong khi đó, chữ "into" trước đấy lại được nhấn trên head voice đặc trưng, sáng và ấm.
Whitney bao giờ cũng vậy, cô hát đoạn mở đầu nhẹ nhàng để cuộn sóng cảm xúc bùng cháy trong các đoạn về sau.
Ở chữ "again" đầu tiên trong "I feel it all again", Whitney cộng minh Bb4 chắc nịch kèm theo kĩ thuật glissando (vuốt tốc độ nhanh) để đẩy giọng cuốn theo beat nhạc, tạo nên sự hòa hợp tuyệt vời, giống như cơn sóng đang cuộn lên.
Không những vậy, Whitney còn tinh tế khi phân nửa âm tiết "gain" đầu không dùng vibrato (ngân rung) nhưng lại kéo vibrato vào ở phân nửa sau, đầy tốc độ nhanh cùng nhạc, nên nghe rất cao trào, phóng đãng. Đây là lối hát rất văn minh được nhiều vocalist học tập. Nhiều ca sĩ ngày nay quá lạm dụng vibrato, họ rung mọi lúc mọi nơi khiến toàn ca khúc trở nên mệt mỏi, buồn ngủ và thừa mứa.
Tất cả các chữ "again" sau đó đều được nhấn Bb4 hòa với nhạc theo cách như vậy.
Chữ "my friend" trong "the fall my friend" cộng minh ở A4, G4 rất hoàn hảo, khiến âm lượng dù không lớn, cách hát khá thư giãn ở tầm trung, không dùng sức quá nhiều nhưng âm thanh vẫn rền đến bất ngờ và độ tỏa lớn từ trên xuống dưới, bền chặt.
Chữ "living" nhả đều đặn ở note trung A4. Có thể thấy một điều đặc biệt là giai đoạn này giọng Whitney rất nữ tính, hát nhẹ nhàng thì trong vắt như pha lê, nhưng lại có thể hát âm đóng ở quãng trung thấp rền và chắc nịch như một nữ trung nội lực.
Nhưng điều làm ca khúc trở nên khó hát chính là những note quãng 5 được bắn ra liên tục với sức nổ lớn, độ rền mạnh nhờ cộng minh theo lối hát vòm hộp mà không bị tung tóe ra.
Nhiều ca sĩ có thể mixed chuẩn tới F5, G5, thậm chí tới tận C6, nhưng hiếm ai có thể phrase C5, D5, Eb5 rõ ràng, tròn vành, chắc chữ, thoát chữ, vang rền, bắn âm lớn mà âm sắc vẫn sáng đẹp lộng lẫy như Whitney như trong Didn't we almost have it all.
Delissa Huner, một giảng viên thanh nhạc da màu từng thừa nhận rằng việc mixed (hát pha) F5, G5 với cô dễ như ăn kẹo, nhưng cô lại không thể belt C5 như Whitney được, dù đã nghiên cứu rất nhiều kĩ thuật khác nhau.
Chữ "loving" trong "loving you make life worth living" phrase ở C5 rất sáng, lực.
Tới "the night" trong "the night we held on till the morning", Whitney phrase đẩy lên Eb5 căng tràn, bật rất mạnh mà vẫn đẹp. Hát Eb5 không khó nhưng nhả vào phát âm với lực lớn mà đẹp lộng lẫy lại là điều khó nhằn.
Cũng trong câu hát trên, Whitney đã kéo dài chữ "held" không vibrato theo một lối cộng minh, đẩy vào một vị trí âm thanh rất đặc biệt, cộng với cách mở khẩu hình rộng, lan tỏa độ vang trên đỉnh rộng lúc đầu nhưng hút lại về khoang miệng phía sau, tạo nên thứ âm thanh khoáng đạt, thoải mái, chuyển động tự nhiên.
Thực ra kĩ thuật hát này không khó, nhưng khó ở lối xử lí trong nhả chữ và biến tấu. Đây là minh chứng cho lối hát của Whitney, mà theo lời ca sĩ Tùng Dương là một "lối hát văn minh bậc nhất", khiến anh ngưỡng mộ và học hỏi.
Vẫn là lối hát đó, Whitney nhấn D5 vào chữ "morning" thật sảng khoái rồi kéo dần vibrato xuống Bb4 cho người nghe được thư giãn thính giác, không quá ngợp trong note cao.
Chữ "all" trong "didn't we almost have it all" tiếp tục kéo vibrato cộng minh rất sử thi.
Chữ "forever" trong "can last forever" lại được nhấn D5 ở âm đóng /e/ rất hào phóng, chắc chắn. Đây là cách trang trí, thêm note rất cảm xúc và văn minh, Rõ ràng là phô diễn mà lại không hề có cảm giác là phô diễn, vẫn dạt dào cảm xúc.
Chữ "again" tiếp theo ở "back again" vẫn là Bb4, nhưng có vẻ dồn nhiều lực hơn do nhạc mạnh hơn. Đặc biệt hơn cả, cách Whitney dùng vibrato và glissando để tạo ra giai điệu hùng tráng, bão tố như cơn sóng trào theo đúng tone nhạc thể hiện khả năng cảm nhạc vô cùng sâu sắc của cô, hát để khán giả say mê trong giai điệu mình tạo ra.
Đang trong lúc hát mạnh mẽ, cao trào, bỗng dưng Whitney lại nhả falsetto rất nhẹ nhàng, trữ tình vào chữ "keep us", khiến khán giả lại một lần nữa được thư giãn thính giác cho bớt ngợp. Đây là cách xử lí khá tinh tế, khiến Whitney trở nên khác biệt hoàn toàn với nhiều ca sĩ da màu khi ấy, vốn hát to khỏe nhưng lại khó khăn khi tiết chế.
Ở đoạn cao trào nhất của điệp khúc, Whitney gằn giọng đầy nội lực trên Eb5 vào chữ "didn't" giúp đẩy cảm xúc lên cao trào nhất, kịch tính nhất, phát huy thế mạnh spinto của cô. Chỉ cần gằn một lần làm điểm nhấn cho toàn bài, không gằn vô tội vạ để thành làm dụng, phô diễn, đó là cách Whitney sử lí ca khúc văn minh và cảm xúc khiến nhiều ca sĩ cần học hỏi.
Kể từ lúc tiếng gằn giọng đánh đấu khúc cao trào cất lên, Whitney liên tục bắn C5, D5 vào các âm đóng liên tiếp, nhanh, mạnh theo nhịp nhạc dồn dập như: "new" D5 (young and new), "you" D5 (me and you), "is" c#5 (love is). "end" C#5 ( let it end).
Hát âm đóng vốn đã khó, nhưng Whitney đặc biệt hơn cả, dù là giọng nữ cao, lại có chất trữ tình, và không cần sử dụng kĩ thuật đóng tiếng, nhưng âm đóng của cô vẫn rất rền, nổ, kéo dài vào không gian, mà lại không bị chói, tung tóe, sắc tai, bung ra nhưng cảm giác vẫn có sự tiết chế. Nó đầy đặn, sử thi, nội lực, đanh dày mà vẫn đẹp, sáng long lanh dù lựa chọn chesty.
Kết thúc đoạn cao trào, Whitney nhả một chuỗi faletto vào câu "didn't we almost have it all" mềm mại, ngọt ngào, du dương với piano (hát nhỏ tiếng) ở "all" như tiếng ru tình, để khép lại một câu chuyện, một giấc mơ của quá khứ xa xăm.
Xuyên suốt toàn thể ca khúc, có thể thấy điều khó nhất chỉ Whitney mới làm được là cách nhả chữ đậm nét dấu ấn của cô, tròn vành, rõ chữ, chắc chữ, bắn note vang rền, nội lực, chắc nịch ở từng chữ trên quãng trung và cận cao một cách nổ, đanh, dày mà vẫn tách bạch từng tiếng, không hề bị dính chữ, nối chữ, nuốt chữ, tung tóe chữ như hầu hết ca sĩ khác. Đây là điều khiến người ta ngưỡng mộ Whitney, chứ không phải ở kĩ thuật chuẩn mực, lên note cao vun vút.
Một điều khó khăn hơn cả là ở cách xử lí ca khúc tinh tế của Whitney. Rõ ràng Whitney ngân rung rất nhiều, lên giọng rất nhiều, nhưng không hề khiến khán giả cảm thấy thừa thãi, ứ đọng, ngột ngạt hay chói tai, mệt mỏi mà vẫn tạo ra cảm giác sảng khoái, hào hứng, cảm xúc ngập tràn. Dù hát nhẹ nhàng hay cao trào Whitney cũng không tạo ra cảm giác sến súa hay xôi thịt. Điều này thuộc về khả năng tư duy thiên bẩm của cô, chứ không chỉ đơn giản ở chất giọng đẹp hay kĩ thuật tốt.
Hãy cùng nghe một số bản cover sau đây của ca khúc, bạn sẽ thấy những điều trên là đúng.
https://www.youtube.com/
Aicelle Santos cố gắng hát theo bản gốc nhưng cách nhả chữ khiến cô bị sến quá mức ở các đoạn trữ tình, những đoạn lên giọng hoàn toàn thiếu nội lực, yếu ớt, sai vị trí âm thanh, nasal, đánh vật.
https://www.youtube.com/
Glennis Grace thể hiện khá hơn Santos nhưng âm sắc giọng vẫn khiến cô bị thô, các đoạn lên giọng thiếu độ rền, độ lực, không hát được các note cao, âm đóng yếu ớt.
https://www.youtube.com/
Regine Velasquez nổi tiếng với những note cao to khỏe tận A5 nhưng không thể nhả bất cứ một chữ nào trên D5 ở ca khúc này, trong khi Sarah Geromino phải đánh vật với nó.
https://www.youtube.com/
Rachelle Ann Go hát như những hạt cơm nguội.
Whitney bao giờ cũng vậy, hát dù buồn đến mấy cũng luôn khiến người nghe cảm thấy nghị lực mạnh mẽ, sự vui tươi trong đó, lúc nào cũng xen lẫn giữa cao trào và nhẹ nhàng để thư giãn khán giả. Cách làm này khiến cô trở thành một hiện tượng đặc biệt ở thời điểm bấy giờ, nổi bật hơn các giọng ca nội lực khác và giữ cô trở thành tượng đài được nhiều nghệ sĩ da màu mến mộ.
Long Phạm
CÁC LOẠI GIỌNG NỮ TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
Trong âm nhạc có rất nhiều loại giọng nữ khác nhau, mỗi loại giọng sẽ có những ưu nhược điểm và đặc trưng riêng có, tạo nên muôn vàn màu sắc phong phú.
Trong bài viết này, tôi chỉ khái quát sơ qua về các loại giọng. Mỗi loại giọng sẽ được phân tích cụ thể trong từng bài viết khác.
1. Nữ trầm (Contralto)
Theo định nghĩa trong nhạc cổ điển, giọng nữ trầm được tạo bởi contre (trầm) và alto (cao) - do trước đây alto là thiếu niên nam hoặc castrato. Đây là giọng nữ trầm nhất, hát chủ yếu bằng giọng ngực. Giọng dày, trầm, khoẻ.
Đặc điểm của một nữ trầm gồm:
- Màu giọng rất dày, có độ sâu, nặng và tối (hơn nữ trung).
- Hát với man tone và có tính lưỡng tính/hermaphrodite (tức là có thể hát như một giọng nam cao).
- Tessitura/quãng hát thoải mái nằm trên âm khu trầm và trung trầm.
Nữ trầm ít xuất hiện hơn rất nhiều so với nữ trung và nữ cao, đặc biệt là ở Việt Nam. Việt Nam hầu như không có nữ trầm. Chỉ có vài ba giọng hát có khả năng là nữ trầm.
Trong nữ trầm gồm các phân nhánh nhỏ hơn:
- Nữ trầm kịch tính (Dramatic contralto): Đây là loại nữ trầm rất hiếm, đặc trưng bởi âm lượng khổng lồ, lớn nhất ở quãng trầm, trung và cận cao, có độ nặng và tối nhất, lại hơi thô ráp, nghe như một người đàn ông lực điền. Điển hình cho loại giọng này là Galina Baranova, Ewa Podles, Sara Couden, Nina Simone… Châu Á không có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ trầm trữ tình (Lirico contralto): Đây là loại nữ trầm phổ biến, xuất hiện trên khắp thế giới. Gồm:
+ Opera và nhạc cổ điển: Marian Anderson, Marie Nicole Lemieux…
https://www.youtube.com/
+ Nhạc đại chúng: Cher, Mercedes Sosa, Marla Glen, Tanita Tikaram, Ana Carolina, Tracy Chapman, Moon Ju Ran, Dalida, Toni Braxton…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Ở Việt Nam chỉ có một ca sĩ có khả năng là nữ trầm. Đó là Thanh Thúy
https://www.youtube.com/
- Nữ trầm màu sắc (Coloratura contralto): Loại nữ trầm này cũng rất hiếm, đòi hỏi ca sĩ phải có sự khổ luyện thanh nhạc trường kì cộng thêm năng lực bẩm sinh để thực hiện được những kĩ xảo hoa mỹ. Đặc trưng của nữ trầm màu sắc là quãng giọng rộng, vươn tới các note cao của nữ trung, nghe bớt nặng và tối hơn. Ở châu Á chưa thấy có loại giọng này.
Nữ trầm màu sắc gồm:
+ Nữ trầm kịch tính màu sắc (Coloratura dramatic contralto): Delphine Galou, Lisa Gerrard, Grace Jones…
https://www.youtube.com/
+ Nữ trầm trữ tình màu sắc (Coloratura lirico contralto): Karen Clark, Anita Baker…
https://www.youtube.com/
2. Nữ trung (Mezzo)
Nữ trung là loại giọng nằm giữa nữ trầm (contralto) và nữ cao (soprano). Đặc điểm của nữ trung gồm:
- Có thể hát quãng trầm tốt hơn nữ cao và hát quãng cao tốt hơn nữ trầm.
- Màu giọng thường tối và nặng hơn nữ cao nhưng nhẹ và sáng hơn nữ trầm.
- Tessitura thường nằm trong quãng trung và cận cao.
Thông thường, người ta chia nữ trung thành 2 loại là nữ trung trầm (mezzo alto) và nữ trung cao (mezzo soprano).
- Nữ trung trầm: là loại giọng khá gần với nữ trầm, màu giọng dày, có độ chắc, nặng và tối. Tessitura của loại giọng này nằm trên quãng trung trầm và trung, hát tốt âm khu thấp, cận thấp. Nữ trung trầm thường dễ bị nhầm với nữ trầm.
Một số ca sĩ tiêu biểu cho nữ trung trầm gồm:
+ Nước ngoài: Tina Turner, Etta James, Adele, Amy Winehouse, Edith Piaff, Karen Carpenter, Mahalia Jackson, Judy Garland, Shirley Bassey, Mahalia Jackson, Mai Diễm Phương...
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
+ Việt Nam: Thanh Lam, Hồ Ngọc Hà, Thu Phương, Bảo Yến, Hoàng Quyên, Mỹ Tâm, Mỹ Hạnh, Ngọc Anh, Khánh Ly, Tâm Đoan, Uyên Linh…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ trung cao (mezzo soprano): là loại giọng gần với nữ cao, màu giọng sáng và mảnh hơn nữ trung trầm, nhưng vẫn tối hơn nữ cao. Tessitura của loại giọng này thường nằm trên quãng trung và cận cao, nhưng hát trầm và cao cũng rất tốt. Quãng giọng của nữ trung cao thường khá rộng, có thể xuống được những note rất trầm và lên được những note rất cao. Nữ trung cao thường dễ bị nhầm với nữ cao.
Một số ca sĩ tiêu biểu cho nữ trung cao gồm:
+ Nước ngoài: Beyonce, Barbra Streisand, Jane Monheit, Lee Sun Hee, Donna Summer, Ethel Merman, Marilyn Horne…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
+ Việt Nam: Hương Tràm, Mỹ Linh, Hồng Nhung, Thanh Hà…
Tuy nhiên, trong cách phân loại chính thống hơn, người ta thường phân thành những nhánh sau:
- Nữ trung kịch tính (Dramatic mezzo): Đây là loại giọng hiếm, có âm sắc rất nặng, dày và tối, đanh thép, metallic, phát triển mạnh quãng trung trầm và trung. Nữ trung trữ tình thường có âm lượng lớn, hát được với cường độ kịch tính liên tục. Loại giọng này đặc trưng nhất ở sức chịu đựng bền bỉ khi phải hát ở cường độ lớn liên tục trên quãng trung. Tiêu biểu cho nữ trung kịch tính gồm: Milla Edelman, Christina Carr, Fiorenza Cossotto, Jennifer Holiday, Ethel Merman, Anastacia, Shirley Bassey, Mahalia Jackson… Châu Á không có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ trung trữ tình (Lirico mezzo): Loại giọng này khá phổ biến, âm sắc nhẹ nhàng, đầy đặn, ấm áp, âm lượng vừa phải, phát triển ở quãng trung trầm, trung và cận cao. Giọng nữ trung trữ tình cũng sở hữu middle range khá mạnh mẽ, nội lực. Điển hình cho loại giọng này là Grace Bumbry, Barbra Streisand, Lee Sun Hee, Adele, Edith Piaff…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Hầu như tất cả nữ trung ở Việt Nam đều là nữ trung trữ tình.
- Nữ trung trữ tình kịch tính (Spinto mezzo): Đây là loại giọng lai giữa nữ trung kịch tính và nữ trung trữ tình. Spinto mezzo có quãng trung và cận cao mạnh mẽ, nội lực, âm lượng lớn, quãng trầm dày và nặng nhưng không thể hát ở cường độ lớn và đậm màu sử thi như nữ trung kịch tính. Bù lại, spinto mezzo vẫn có thể hát trữ tình, mềm mại ở một số đoạn hát nhất định.
Điển hình cho nữ trung trữ tình kịch tính là: Tina Turner, Etta James, Yolanda Adams, Whitney Houston (thời 1990-1994), Lani Misalucha… Việt Nam chưa có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ trung màu sắc (Coloratura mezzo): Loại giọng này có quãng giọng khá rộng, âm sắc sáng và mảnh nhất trong các loại nữ trung. Sở trường của nữ trung màu sắc là sự linh hoạt trong việc chuyển quãng, chuyển giọng và thực hiện được nhiều kĩ thuật virtuoso hoa mỹ. Nữ trung màu sắc có thể đạt tới những note rất cao nhưng tessitura vẫn nằm trên quãng trung, cận cao và tối hơn so với một nữ cao thông thường.
Một số nữ trung màu sắc tiêu biểu là: Marilyn Horne, Beyonce… Việt Nam chưa có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
3. Nữ cao (Soprano)
Nữ cao là loại giọng cao và phổ biến nhất trong các loại giọng nữ. Một nữ cao thường có âm sắc sáng hơn nữ trung và nữ trầm, tessitura nằm trong quãng cận cao và cao. Nữ cao được chia thành các nhánh sau:
- Nữ cao kịch tính (Dramatic soprano): Là loại nữ cao có âm lượng khổng lồ, metallic, khỏe khoắn và nội lực, đanh thép và rắn chắc, âm sắc hơi lạnh và đậm tính sử thi, hùng tráng. Loại giọng này đặc trưng nhất ở sức chịu đựng bền bỉ khi phải hát ở cường độ lớn liên tục trên quãng cao.
Một số nữ cao kịch tính tiêu biểu gồm: Birgit Nilsson, Kirsten Flagstad, Jessye Norman, Ghena Dimitrova, Patti Labelle, Monica Naranjo… Châu Á không có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ cao trữ tình (Lirico soprano): Loại giọng này đặc trưng bởi sự nhẹ nhàng, mềm mại, nữ tính, âm lượng vừa phải. Nữ cao trữ tình được chia thành hai loại nhỏ hơn:
+ Nữ cao trữ tình đầy đặn (Full lirico sopranp): Loại nữ cao này phát triển mạnh mẽ ở quãng trung và cận cao (cao hơn vài note so với mezzo soprano). Tuy vẫn có sự mềm mại, trữ tình nhưng âm sắc của nó dày, đầy đặn, ấm áp hơn light lirico soprano và có thể hát nội lực, căng tràn ở quãng cận cao.
Tiêu biểu cho loại giọng này là:
Nước ngoài: Monserrat Caballe, Anna Netrebko, Angela Gheorghiu, Mirella Freni, Lara Fabian, Celine Dion, Ruthie Henshall, Ock Joo Hyun, Lee Young Hyun, Linda Eder…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Việt Nam: Siu Black, Thanh Tuyền, Thu Hiền, Bích Việt, Hà Phạm Thăng Long...
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
+ Nữ cao trữ tình sáng mảnh (Light lirico sopranp): Loại giọng này có âm sắc sáng, mảnh và nhẹ nhất, tessitura đặc biệt phát triển ở quãng cao nên có thể hát note cao trên E5 dễ dàng, liên tục hơn.
Điển hình cho loại giọng này là:
Nước ngoài: Kathleen Battle, So Hyang, Cyndi Lauper, Madonna (thời debut), Jessica Simpson, Lee Heari, Diana Ross…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Việt Nam: Lan Anh, Thu Minh, Hồ Quỳnh Hương, Văn Mai Hương, Thanh Hoa, Thái Thanh, Lê Dung, Phương Thanh, Hà Trần…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Đa số các nữ cao ở Việt Nam đều là light lirico soprano.
- Nữ cao trữ tình kịch tính (Spinto soprano): Đây là giọng nữ cao trữ tình có thể chuyển thành kịch tính ở những đoạn cao trào. Spinto soprano hát trữ tình ấm áp, đầy đặn nhưng khi lên cao lại khỏe khoắn, đanh dày, âm lượng lớn, có màu kịch tính, phát triển mạnh ở quãng trung và cận cao.
Điển hình cho loại giọng này là: Leontyne Price, Renata Tebaldi, Whitney Houston (thời debut), Cissy Houston… Việt Nam chưa có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ cao màu sắc (Coloratura soprano): Loại giọng này có âm vực rộng, âm sắc rất sáng và mảnh, vô cùng linh hoạt trên quãng cao, kiểm soát tốt những note rất cao và thực hiện được rất nhiều kĩ thuật virtuoso hoa mỹ.
Nữ cao màu sắc được chia thành hai nhánh:
+ Nữ cao trữ tình màu sắc (Lirico coloratura soprano): Loại giọng này thường có âm lượng nhỏ, mềm mại và nhẹ nhàng, nghe thánh thót, trong veo như tiếng chim hót. Tiêu biểu như Sumi Jo, Mariah Carey, Lily Pons, Mado Robin, Mady Mesple, Anna Moffo, Beverly Sills…
https://www.youtube.com/
Nữ cao trữ tình màu sắc ở Việt Nam gồm Bích Thủy, Tường Vy, Ngọc Tuyền…
https://www.youtube.com/
+ Nữ cao kịch tính màu sắc (Dramatic coloratura soprano): Loại giọng này có âm lượng lớn, một chút độ dày, metallic và hơi đanh, sắc lạnh nhưng cũng vô cùng linh hoạt trên quãng cao.
Tiêu biểu cho loại giọng này là Joan Sutherland, Edda Moser, Cristina Deutekom, Jessie J… Việt Nam không có loại giọng này
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Ngoài ra, còn một số loại giọng nữ đặc biệt hiếm thấy như sau:
- Giọng nữ toàn năng (Assoluta/Sfogato): Là loại giọng hiếm nhất trong các giọng nữ, hình thành do bẩm sinh và luyện tập bền bỉ. Giọng nữ toàn năng có tessitura rất rộng, có thể hát thoải mái từ âm vực của nữ trầm, nữ trung lên tới nữ cao một cách hết sức tự nhiên, như thể ở âm vực nào cũng là màu giọng bẩm sinh của họ. Giọng hát này có âm lượng khổng lồ, sự đanh thép, sắc lạnh, sức bền tương đương nữ cao và nữ trung kịch tính, đồng thời vô cùng linh hoạt, chuyển quãng thần sầu, thực hiện vô số kĩ thuật hoa mỹ như nữ cao màu sắc. Nó còn có thể hát mềm mại, mượt mà như một giọng nữ trữ tình.
Điển hình nhất của loại giọng này là Maria Callas, người có thể hát mọi vai diễn dành cho giọng nữ trong opera.
https://www.youtube.com/
Ở nhạc đại chúng, chỉ duy nhất Rachelle Frelle đủ năng lực trở thành assoluta.
https://www.youtube.com/
- Nữ cao chim ưng (Falcon soprano): Đây là loại giọng khá hiếm gặp, lai giữa spinto mezzo và spinto soprano. Tessitura của loại giọng này khá rộng, trải dài từ âm khu thấp của mezzo tới âm khu cao của soprano. Falcon soprano có thể hát quãng trầm tối, nặng, lên tới quãng trung mạnh mẽ, đanh dày, hơi hướm sử thi và supported tốt ở các note cao của spinto soprano.
Điển hình cho loại giọng này là Shirley Verrett, Aretha Franklin, Vanessa Amorosi.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ cao thiên thần (Soubrette soprano): Đây là loại soprano nhẹ nhàng, nữ tính, mềm mại nhất, tessitura hẹp, thấp hơn lirico soprano và có âm sắc trong sáng, ngọt ngào như tiếng hát thiên thần. Điển hình cho loại giọng này là:
+ Thế giới: Erna Berger, Patrice Munsel, Norma Burrowes, IIRIS, Anita Ward…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
+ Việt Nam: Thùy Chi, Khánh Linh...
- Dugazon: Đây là giọng hát lai giữa lirico mezzo và soubrette soprano. Loại giọng này có âm lượng nhỏ, âm sắc quãng trung sáng nhưng ấm áp, quãng trầm tốt, hát với âm sắc của nữ trung và nữ cao nhẹ nhàng.
Điển hình cho loại giọng này gồm: Cecilia Bartoli, Lana del Rey, Mylene Farmer.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Ở Việt Nam có Hồng Nhung thuộc loại giọng này.
https://www.youtube.com/
Trong bài viết này, tôi chỉ khái quát sơ qua về các loại giọng. Mỗi loại giọng sẽ được phân tích cụ thể trong từng bài viết khác.
1. Nữ trầm (Contralto)
Theo định nghĩa trong nhạc cổ điển, giọng nữ trầm được tạo bởi contre (trầm) và alto (cao) - do trước đây alto là thiếu niên nam hoặc castrato. Đây là giọng nữ trầm nhất, hát chủ yếu bằng giọng ngực. Giọng dày, trầm, khoẻ.
Đặc điểm của một nữ trầm gồm:
- Màu giọng rất dày, có độ sâu, nặng và tối (hơn nữ trung).
- Hát với man tone và có tính lưỡng tính/hermaphrodite (tức là có thể hát như một giọng nam cao).
- Tessitura/quãng hát thoải mái nằm trên âm khu trầm và trung trầm.
Nữ trầm ít xuất hiện hơn rất nhiều so với nữ trung và nữ cao, đặc biệt là ở Việt Nam. Việt Nam hầu như không có nữ trầm. Chỉ có vài ba giọng hát có khả năng là nữ trầm.
Trong nữ trầm gồm các phân nhánh nhỏ hơn:
- Nữ trầm kịch tính (Dramatic contralto): Đây là loại nữ trầm rất hiếm, đặc trưng bởi âm lượng khổng lồ, lớn nhất ở quãng trầm, trung và cận cao, có độ nặng và tối nhất, lại hơi thô ráp, nghe như một người đàn ông lực điền. Điển hình cho loại giọng này là Galina Baranova, Ewa Podles, Sara Couden, Nina Simone… Châu Á không có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ trầm trữ tình (Lirico contralto): Đây là loại nữ trầm phổ biến, xuất hiện trên khắp thế giới. Gồm:
+ Opera và nhạc cổ điển: Marian Anderson, Marie Nicole Lemieux…
https://www.youtube.com/
+ Nhạc đại chúng: Cher, Mercedes Sosa, Marla Glen, Tanita Tikaram, Ana Carolina, Tracy Chapman, Moon Ju Ran, Dalida, Toni Braxton…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Ở Việt Nam chỉ có một ca sĩ có khả năng là nữ trầm. Đó là Thanh Thúy
https://www.youtube.com/
- Nữ trầm màu sắc (Coloratura contralto): Loại nữ trầm này cũng rất hiếm, đòi hỏi ca sĩ phải có sự khổ luyện thanh nhạc trường kì cộng thêm năng lực bẩm sinh để thực hiện được những kĩ xảo hoa mỹ. Đặc trưng của nữ trầm màu sắc là quãng giọng rộng, vươn tới các note cao của nữ trung, nghe bớt nặng và tối hơn. Ở châu Á chưa thấy có loại giọng này.
Nữ trầm màu sắc gồm:
+ Nữ trầm kịch tính màu sắc (Coloratura dramatic contralto): Delphine Galou, Lisa Gerrard, Grace Jones…
https://www.youtube.com/
+ Nữ trầm trữ tình màu sắc (Coloratura lirico contralto): Karen Clark, Anita Baker…
https://www.youtube.com/
2. Nữ trung (Mezzo)
Nữ trung là loại giọng nằm giữa nữ trầm (contralto) và nữ cao (soprano). Đặc điểm của nữ trung gồm:
- Có thể hát quãng trầm tốt hơn nữ cao và hát quãng cao tốt hơn nữ trầm.
- Màu giọng thường tối và nặng hơn nữ cao nhưng nhẹ và sáng hơn nữ trầm.
- Tessitura thường nằm trong quãng trung và cận cao.
Thông thường, người ta chia nữ trung thành 2 loại là nữ trung trầm (mezzo alto) và nữ trung cao (mezzo soprano).
- Nữ trung trầm: là loại giọng khá gần với nữ trầm, màu giọng dày, có độ chắc, nặng và tối. Tessitura của loại giọng này nằm trên quãng trung trầm và trung, hát tốt âm khu thấp, cận thấp. Nữ trung trầm thường dễ bị nhầm với nữ trầm.
Một số ca sĩ tiêu biểu cho nữ trung trầm gồm:
+ Nước ngoài: Tina Turner, Etta James, Adele, Amy Winehouse, Edith Piaff, Karen Carpenter, Mahalia Jackson, Judy Garland, Shirley Bassey, Mahalia Jackson, Mai Diễm Phương...
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
+ Việt Nam: Thanh Lam, Hồ Ngọc Hà, Thu Phương, Bảo Yến, Hoàng Quyên, Mỹ Tâm, Mỹ Hạnh, Ngọc Anh, Khánh Ly, Tâm Đoan, Uyên Linh…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ trung cao (mezzo soprano): là loại giọng gần với nữ cao, màu giọng sáng và mảnh hơn nữ trung trầm, nhưng vẫn tối hơn nữ cao. Tessitura của loại giọng này thường nằm trên quãng trung và cận cao, nhưng hát trầm và cao cũng rất tốt. Quãng giọng của nữ trung cao thường khá rộng, có thể xuống được những note rất trầm và lên được những note rất cao. Nữ trung cao thường dễ bị nhầm với nữ cao.
Một số ca sĩ tiêu biểu cho nữ trung cao gồm:
+ Nước ngoài: Beyonce, Barbra Streisand, Jane Monheit, Lee Sun Hee, Donna Summer, Ethel Merman, Marilyn Horne…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
+ Việt Nam: Hương Tràm, Mỹ Linh, Hồng Nhung, Thanh Hà…
Tuy nhiên, trong cách phân loại chính thống hơn, người ta thường phân thành những nhánh sau:
- Nữ trung kịch tính (Dramatic mezzo): Đây là loại giọng hiếm, có âm sắc rất nặng, dày và tối, đanh thép, metallic, phát triển mạnh quãng trung trầm và trung. Nữ trung trữ tình thường có âm lượng lớn, hát được với cường độ kịch tính liên tục. Loại giọng này đặc trưng nhất ở sức chịu đựng bền bỉ khi phải hát ở cường độ lớn liên tục trên quãng trung. Tiêu biểu cho nữ trung kịch tính gồm: Milla Edelman, Christina Carr, Fiorenza Cossotto, Jennifer Holiday, Ethel Merman, Anastacia, Shirley Bassey, Mahalia Jackson… Châu Á không có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ trung trữ tình (Lirico mezzo): Loại giọng này khá phổ biến, âm sắc nhẹ nhàng, đầy đặn, ấm áp, âm lượng vừa phải, phát triển ở quãng trung trầm, trung và cận cao. Giọng nữ trung trữ tình cũng sở hữu middle range khá mạnh mẽ, nội lực. Điển hình cho loại giọng này là Grace Bumbry, Barbra Streisand, Lee Sun Hee, Adele, Edith Piaff…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Hầu như tất cả nữ trung ở Việt Nam đều là nữ trung trữ tình.
- Nữ trung trữ tình kịch tính (Spinto mezzo): Đây là loại giọng lai giữa nữ trung kịch tính và nữ trung trữ tình. Spinto mezzo có quãng trung và cận cao mạnh mẽ, nội lực, âm lượng lớn, quãng trầm dày và nặng nhưng không thể hát ở cường độ lớn và đậm màu sử thi như nữ trung kịch tính. Bù lại, spinto mezzo vẫn có thể hát trữ tình, mềm mại ở một số đoạn hát nhất định.
Điển hình cho nữ trung trữ tình kịch tính là: Tina Turner, Etta James, Yolanda Adams, Whitney Houston (thời 1990-1994), Lani Misalucha… Việt Nam chưa có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ trung màu sắc (Coloratura mezzo): Loại giọng này có quãng giọng khá rộng, âm sắc sáng và mảnh nhất trong các loại nữ trung. Sở trường của nữ trung màu sắc là sự linh hoạt trong việc chuyển quãng, chuyển giọng và thực hiện được nhiều kĩ thuật virtuoso hoa mỹ. Nữ trung màu sắc có thể đạt tới những note rất cao nhưng tessitura vẫn nằm trên quãng trung, cận cao và tối hơn so với một nữ cao thông thường.
Một số nữ trung màu sắc tiêu biểu là: Marilyn Horne, Beyonce… Việt Nam chưa có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
3. Nữ cao (Soprano)
Nữ cao là loại giọng cao và phổ biến nhất trong các loại giọng nữ. Một nữ cao thường có âm sắc sáng hơn nữ trung và nữ trầm, tessitura nằm trong quãng cận cao và cao. Nữ cao được chia thành các nhánh sau:
- Nữ cao kịch tính (Dramatic soprano): Là loại nữ cao có âm lượng khổng lồ, metallic, khỏe khoắn và nội lực, đanh thép và rắn chắc, âm sắc hơi lạnh và đậm tính sử thi, hùng tráng. Loại giọng này đặc trưng nhất ở sức chịu đựng bền bỉ khi phải hát ở cường độ lớn liên tục trên quãng cao.
Một số nữ cao kịch tính tiêu biểu gồm: Birgit Nilsson, Kirsten Flagstad, Jessye Norman, Ghena Dimitrova, Patti Labelle, Monica Naranjo… Châu Á không có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ cao trữ tình (Lirico soprano): Loại giọng này đặc trưng bởi sự nhẹ nhàng, mềm mại, nữ tính, âm lượng vừa phải. Nữ cao trữ tình được chia thành hai loại nhỏ hơn:
+ Nữ cao trữ tình đầy đặn (Full lirico sopranp): Loại nữ cao này phát triển mạnh mẽ ở quãng trung và cận cao (cao hơn vài note so với mezzo soprano). Tuy vẫn có sự mềm mại, trữ tình nhưng âm sắc của nó dày, đầy đặn, ấm áp hơn light lirico soprano và có thể hát nội lực, căng tràn ở quãng cận cao.
Tiêu biểu cho loại giọng này là:
Nước ngoài: Monserrat Caballe, Anna Netrebko, Angela Gheorghiu, Mirella Freni, Lara Fabian, Celine Dion, Ruthie Henshall, Ock Joo Hyun, Lee Young Hyun, Linda Eder…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Việt Nam: Siu Black, Thanh Tuyền, Thu Hiền, Bích Việt, Hà Phạm Thăng Long...
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
+ Nữ cao trữ tình sáng mảnh (Light lirico sopranp): Loại giọng này có âm sắc sáng, mảnh và nhẹ nhất, tessitura đặc biệt phát triển ở quãng cao nên có thể hát note cao trên E5 dễ dàng, liên tục hơn.
Điển hình cho loại giọng này là:
Nước ngoài: Kathleen Battle, So Hyang, Cyndi Lauper, Madonna (thời debut), Jessica Simpson, Lee Heari, Diana Ross…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Việt Nam: Lan Anh, Thu Minh, Hồ Quỳnh Hương, Văn Mai Hương, Thanh Hoa, Thái Thanh, Lê Dung, Phương Thanh, Hà Trần…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Đa số các nữ cao ở Việt Nam đều là light lirico soprano.
- Nữ cao trữ tình kịch tính (Spinto soprano): Đây là giọng nữ cao trữ tình có thể chuyển thành kịch tính ở những đoạn cao trào. Spinto soprano hát trữ tình ấm áp, đầy đặn nhưng khi lên cao lại khỏe khoắn, đanh dày, âm lượng lớn, có màu kịch tính, phát triển mạnh ở quãng trung và cận cao.
Điển hình cho loại giọng này là: Leontyne Price, Renata Tebaldi, Whitney Houston (thời debut), Cissy Houston… Việt Nam chưa có loại giọng này.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ cao màu sắc (Coloratura soprano): Loại giọng này có âm vực rộng, âm sắc rất sáng và mảnh, vô cùng linh hoạt trên quãng cao, kiểm soát tốt những note rất cao và thực hiện được rất nhiều kĩ thuật virtuoso hoa mỹ.
Nữ cao màu sắc được chia thành hai nhánh:
+ Nữ cao trữ tình màu sắc (Lirico coloratura soprano): Loại giọng này thường có âm lượng nhỏ, mềm mại và nhẹ nhàng, nghe thánh thót, trong veo như tiếng chim hót. Tiêu biểu như Sumi Jo, Mariah Carey, Lily Pons, Mado Robin, Mady Mesple, Anna Moffo, Beverly Sills…
https://www.youtube.com/
Nữ cao trữ tình màu sắc ở Việt Nam gồm Bích Thủy, Tường Vy, Ngọc Tuyền…
https://www.youtube.com/
+ Nữ cao kịch tính màu sắc (Dramatic coloratura soprano): Loại giọng này có âm lượng lớn, một chút độ dày, metallic và hơi đanh, sắc lạnh nhưng cũng vô cùng linh hoạt trên quãng cao.
Tiêu biểu cho loại giọng này là Joan Sutherland, Edda Moser, Cristina Deutekom, Jessie J… Việt Nam không có loại giọng này
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Ngoài ra, còn một số loại giọng nữ đặc biệt hiếm thấy như sau:
- Giọng nữ toàn năng (Assoluta/Sfogato): Là loại giọng hiếm nhất trong các giọng nữ, hình thành do bẩm sinh và luyện tập bền bỉ. Giọng nữ toàn năng có tessitura rất rộng, có thể hát thoải mái từ âm vực của nữ trầm, nữ trung lên tới nữ cao một cách hết sức tự nhiên, như thể ở âm vực nào cũng là màu giọng bẩm sinh của họ. Giọng hát này có âm lượng khổng lồ, sự đanh thép, sắc lạnh, sức bền tương đương nữ cao và nữ trung kịch tính, đồng thời vô cùng linh hoạt, chuyển quãng thần sầu, thực hiện vô số kĩ thuật hoa mỹ như nữ cao màu sắc. Nó còn có thể hát mềm mại, mượt mà như một giọng nữ trữ tình.
Điển hình nhất của loại giọng này là Maria Callas, người có thể hát mọi vai diễn dành cho giọng nữ trong opera.
https://www.youtube.com/
Ở nhạc đại chúng, chỉ duy nhất Rachelle Frelle đủ năng lực trở thành assoluta.
https://www.youtube.com/
- Nữ cao chim ưng (Falcon soprano): Đây là loại giọng khá hiếm gặp, lai giữa spinto mezzo và spinto soprano. Tessitura của loại giọng này khá rộng, trải dài từ âm khu thấp của mezzo tới âm khu cao của soprano. Falcon soprano có thể hát quãng trầm tối, nặng, lên tới quãng trung mạnh mẽ, đanh dày, hơi hướm sử thi và supported tốt ở các note cao của spinto soprano.
Điển hình cho loại giọng này là Shirley Verrett, Aretha Franklin, Vanessa Amorosi.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
- Nữ cao thiên thần (Soubrette soprano): Đây là loại soprano nhẹ nhàng, nữ tính, mềm mại nhất, tessitura hẹp, thấp hơn lirico soprano và có âm sắc trong sáng, ngọt ngào như tiếng hát thiên thần. Điển hình cho loại giọng này là:
+ Thế giới: Erna Berger, Patrice Munsel, Norma Burrowes, IIRIS, Anita Ward…
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
+ Việt Nam: Thùy Chi, Khánh Linh...
- Dugazon: Đây là giọng hát lai giữa lirico mezzo và soubrette soprano. Loại giọng này có âm lượng nhỏ, âm sắc quãng trung sáng nhưng ấm áp, quãng trầm tốt, hát với âm sắc của nữ trung và nữ cao nhẹ nhàng.
Điển hình cho loại giọng này gồm: Cecilia Bartoli, Lana del Rey, Mylene Farmer.
https://www.youtube.com/
https://www.youtube.com/
Ở Việt Nam có Hồng Nhung thuộc loại giọng này.
https://www.youtube.com/
Long Phạm
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)